พอเป็นฟรีแลนซ์ แม่ค้าออนไลน์ คนขับรถรับจ้าง หรือทำงานอิสระที่ไม่มีนายจ้างหักประกันสังคมให้ หลายคนรู้สึกว่าตัวเองไม่มีตาข่ายรองรับเลย เจ็บป่วยทีนึงก็ขาดรายได้ทันที แต่จริง ๆ แล้วคนทำงานอิสระสมัครประกันสังคมเองได้ค่ะ ผ่าน ประกันสังคมมาตรา 40 (ม.40) ที่ออกแบบมาเพื่อคนไม่มีนายจ้างโดยเฉพาะ จ่ายเดือนละหลักสิบถึงหลักร้อย แลกกับเงินทดแทนตอนป่วย ตอนทุพพลภาพ และเงินก้อนตอนแก่
ของที่ทำให้คนลังเลคือ ม.40 มีให้เลือกถึง 3 ทางเลือก จ่ายไม่เท่ากันและได้สิทธิไม่เหมือนกัน บทความนี้จะเทียบให้เห็นภาพชัด ๆ ว่าแต่ละทางเลือกจ่ายเท่าไร คุ้มครองอะไร และต่างกันตรงไหน เพื่อให้เลือกได้ตรงกับชีวิตและงบของตัวเอง (เป็นข้อมูลเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำให้ซื้อแผนใดแผนหนึ่ง)
ม.40 สำหรับคนทำงานอิสระ อายุ 15-65 ปี ที่ไม่ได้เป็นผู้ประกันตน ม.33 (ลูกจ้างที่มีนายจ้าง) หรือ ม.39 อยู่แล้ว เช่น พ่อค้าแม่ค้า ฟรีแลนซ์ เกษตรกร คนขับวินมอเตอร์ไซค์ สมัครได้ที่สำนักงานประกันสังคม เซเว่นอีเลฟเว่น ธ.ก.ส. เคาน์เตอร์เซอร์วิส หรือผ่านแอป/เว็บไซต์ สปส. ใช้แค่บัตรประชาชน. ข้อมูล ณ มิ.ย. 2569
จ่ายเท่าไร และรัฐช่วยสมทบให้ด้วย
จุดที่หลายคนยังไม่รู้คือ เงินที่เราจ่ายไม่ใช่ทั้งหมดที่เข้าระบบ เพราะรัฐบาลร่วมสมทบให้อีกส่วนหนึ่งเพื่อจูงใจให้คนทำงานอิสระเข้าระบบ แปลว่าหลักประกันที่เราได้จริงมากกว่าเงินที่จ่ายเองค่ะ อัตราเงินสมทบ ม.40 (ส่วนที่ผู้ประกันตนจ่ายเอง) เป็นตัวเลขที่ค่อนข้างนิ่ง คือ 70 / 100 / 300 บาทต่อเดือน
| รายการ | ทางเลือก 1 | ทางเลือก 2 | ทางเลือก 3 |
|---|---|---|---|
| ผู้ประกันตนจ่าย/เดือน | 70 บาท | 100 บาท | 300 บาท |
| จำนวนกรณีที่คุ้มครอง | 3 กรณี | 4 กรณี | 5 กรณี |
| ออมเพิ่ม (สมัครใจ) | ไม่มี | สูงสุด 1,000 บาท/เดือน | สูงสุด 1,000 บาท/เดือน |
| เหมาะกับใคร (โดยทั่วไป) | งบน้อย เน้นคุ้มครองพื้นฐาน | อยากได้เงินก้อนตอนแก่เพิ่ม | อยากได้สิทธิครบสุด + มีลูกเล็ก |
ทางเลือก 2 และ 3 สามารถ ‘ออมเพิ่ม’ ได้อีกไม่เกิน 1,000 บาท/เดือน เงินส่วนนี้จะไปสมทบในบัญชีชราภาพ ช่วยให้เงินก้อนตอนเกษียณโตขึ้น เหมาะกับคนที่อยากใช้ ม.40 เป็นช่องทางออมไปในตัว. ตรวจรายละเอียดล่าสุดกับ สปส. 1506
เทียบสิทธิที่จะได้รับของแต่ละทางเลือก
ทุกทางเลือกคุ้มครองเรื่อง ‘เจ็บป่วย ทุพพลภาพ และเสียชีวิต’ เหมือนกัน สิ่งที่ทำให้ต่างคือ เงินก้อนชราภาพ (มีเฉพาะทางเลือก 2 และ 3) และ เงินสงเคราะห์บุตร (มีเฉพาะทางเลือก 3) ลองดูตารางสรุปสิทธิหลักพร้อมตัวเลขจริงด้านล่าง โดยตัวเลขเหล่านี้อ้างอิงอัตราที่มีผลบังคับใช้ล่าสุดในช่วงปลายปี 2568 ถึง 2569
| สิทธิประโยชน์ | ทางเลือก 1 | ทางเลือก 2 | ทางเลือก 3 |
|---|---|---|---|
| เงินทดแทนขาดรายได้ กรณีนอน รพ. | วันละ 300 บาท | วันละ 300 บาท | วันละ 300 บาท |
| กรณีหยุดงานตามใบรับรองแพทย์ (ไม่นอน รพ.) | วันละ 200 บาท | วันละ 200 บาท | วันละ 200 บาท |
| พบแพทย์ผู้ป่วยนอก (ไป-กลับ) | 200 บาท/ครั้ง (≤3 ครั้ง/ปี) | 200 บาท/ครั้ง (≤3 ครั้ง/ปี) | 200 บาท/ครั้ง (≤3 ครั้ง/ปี) |
| เงินทดแทนกรณีทุพพลภาพ/เดือน | สูงสุด ~2,000 บาท | สูงสุด ~2,000 บาท | สูงสุด ~3,000 บาท |
| ค่าทำศพ (กรณีเสียชีวิต) | 25,000 บาท | 25,000 บาท | 50,000 บาท |
| บำเหน็จชราภาพ (เงินก้อนตอนแก่) | ไม่มี | มี (สมทบ 50 บาท/เดือน) | มี (สมทบ 150 บาท/เดือน) |
| เงินสงเคราะห์บุตร | ไม่มี | ไม่มี | 300 บาท/เดือน/คน (อายุไม่เกิน 7 ปี · ≤2 คน) |
ปี 2568-2569 ประกันสังคมปรับเพิ่มสิทธิ ม.40 หลายรายการโดยไม่เพิ่มเงินสมทบ เช่น เงินพบแพทย์ผู้ป่วยนอกจาก 50 เป็น 200 บาท/ครั้ง และเพิ่มเพดานเงินทดแทนทุพพลภาพ. สำคัญสำหรับคนมีลูกเล็ก: เงินสงเคราะห์บุตร (ทางเลือก 3) ปรับเพิ่มเป็น 300 บาท/เดือน/คน และขยายถึงอายุไม่เกิน 7 ปี (เดิม 200 บาท/อายุไม่เกิน 6 ปี) ‘มีผลบังคับใช้แล้ว’ ตั้งแต่ ต.ค. 2568 ตามพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2568 — ไม่ใช่แค่ข้อเสนอที่รอบังคับใช้ ผู้ประกันตน ม.40 กว่า 5 แสนคนเริ่มได้รับสิทธิเพิ่มแล้ว. เนื่องจากตัวเลขสิทธิ ม.40 ปรับได้ตามกฎกระทรวง/ประกาศเป็นช่วง ๆ จึงควรยืนยันอัตราที่มีผลจริงกับ สปส. ก่อนตัดสินใจทุกครั้ง. ข้อมูล ณ มิ.ย. 2569
จะเห็นว่าจุดตัดสินใจหลักมี 2 อย่าง คือ (1) อยากได้ ‘เงินก้อนตอนแก่’ ไหม ถ้าอยาก ต้องเป็นทางเลือก 2 หรือ 3 และ (2) มีลูกเล็ก (แรกเกิด-อายุไม่เกิน 7 ปี) ที่อยากได้เงินสงเคราะห์บุตรไหม ถ้าใช่ มีเฉพาะทางเลือก 3 เท่านั้น ส่วนเรื่องเงินทดแทนตอนป่วยและค่าทำศพ ทุกทางเลือกได้คล้าย ๆ กัน
แล้วควรเลือกทางเลือกไหน
ไม่มีคำตอบตายตัว เพราะขึ้นกับงบและเป้าหมายของแต่ละคนค่ะ ลองใช้แนวทางนี้เป็นไกด์เบื้องต้น (เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล)
- งบจำกัด อยากเริ่มต้นมีหลักประกันก่อน → ทางเลือก 1 จ่ายน้อยสุด 70 บาท/เดือน คุ้มครองเจ็บป่วย ทุพพลภาพ และเสียชีวิต
- พอมีกำลังจ่าย อยากได้เงินออมก้อนไว้ใช้ตอนแก่ → ทางเลือก 2 (100 บาท/เดือน) เพิ่มบำเหน็จชราภาพ และออมเพิ่มได้
- อยากได้สิทธิครบสุด มีลูกเล็กอายุไม่เกิน 7 ปี → ทางเลือก 3 (300 บาท/เดือน) ครบทุกกรณี รวมเงินสงเคราะห์บุตร 300 บาท/เดือน/คน
สิทธิหลายอย่างมีเงื่อนไขว่าต้องส่งเงินสมทบครบตามจำนวนเดือนที่กำหนดก่อนจึงเบิกได้ เช่น กรณีเสียชีวิตมักต้องส่งสมทบครบ 6 ใน 12 เดือนก่อนเสียชีวิต ถ้าขาดส่งบ่อยอาจกระทบสิทธิ แนะนำตั้งหักอัตโนมัติหรือเตือนตัวเองทุกเดือน และตรวจเงื่อนไข + อัตราล่าสุดกับ สปส. สายด่วน 1506 หรือเว็บไซต์ สปส. เสมอ
ม.40 เน้นชดเชย ‘การขาดรายได้’ ตอนป่วย ทุพพลภาพ และเงินก้อนตามทางเลือก ไม่ได้ให้สิทธิ ‘รักษาพยาบาล’ โดยตรง ส่วนการรักษาพยาบาลทั่วไป คนทำงานอิสระยังใช้สิทธิหลักประกันสุขภาพ (บัตรทอง สปสช.) ได้อยู่ ถ้าอยากเสริมความคุ้มครองสุขภาพหรือชดเชยรายได้เพิ่ม สามารถศึกษาทางเลือกอื่นประกอบได้
สรุปสั้น ๆ ม.40 คือทางเลือกที่ช่วยให้คนทำงานอิสระมีหลักประกันด้วยเงินหลักสิบถึงหลักร้อยต่อเดือน เริ่มจากทางเลือกที่ไหวก่อน แล้วค่อยขยับขึ้นได้ภายหลัง ขอแค่เริ่มต้น ก็ถือว่าได้ดูแลตัวเองในวันข้างหน้าแล้วค่ะ
ขั้นตอนสมัครง่าย ๆ: 1) เช็กว่าตัวเองไม่ได้เป็น ม.33/ม.39 อยู่ 2) เลือกทางเลือกที่จ่ายไหวและตรงเป้าหมาย 3) เตรียมบัตรประชาชน 4) สมัครที่ สปส./เซเว่น/ธ.ก.ส./เคาน์เตอร์เซอร์วิส/แอป สปส. 5) ตั้งเตือนจ่ายทุกเดือน — ยืนยันรายละเอียด/อัตราล่าสุดกับ สปส. 1506 ก่อนเสมอ
KUMKRONG เป็นสื่อให้ความรู้เพื่อการศึกษา ไม่ใช่นายหน้าประกันและไม่ใช่ตัวแทนของสำนักงานประกันสังคม บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล และเราไม่เก็บข้อมูลส่วนตัวของผู้อ่าน ตัวเลขเงินสมทบและสิทธิประโยชน์ ม.40 อาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศ/กฎกระทรวงของสำนักงานประกันสังคม โปรดตรวจสอบล่าสุดที่ สปส. สายด่วน 1506 หรือเว็บไซต์ sso.go.th ก่อนตัดสินใจสมัครทุกครั้ง. ข้อมูล ณ มิ.ย. 2569
