ถอดบิลค่าไฟโครงสร้างใหม่ ก.ย. 2569 ทีละบรรทัด

บิลค่าไฟเป็นค่าใช้จ่ายประจำที่คนไทยจ่ายทุกเดือนตลอดชีวิต แต่เป็นบิลที่คนอ่านไม่ออกมากที่สุดใบหนึ่ง เพราะเลขที่เห็นบนกระดาษไม่ใช่ 'อัตราค่าไฟ' ตัวเดียว แต่เป็นผลลัพธ์ของสี่บรรทัดที่ซ้อนกันอยู่ ได้แก่ ค่าพลังงานไฟฟ้าแบบขั้นบันได ค่าบริการรายเดือนที่คงที่ ค่า Ft ที่เปลี่ยนทุกสี่เดือน และภาษีมูลค่าเพิ่มที่บวกทับทั้งสามบรรทัดข้างบน คนส่วนใหญ่จำได้แค่ตัวเลขที่ข่าวพาดหัว แล้วก็งงว่าทำไมบิลจริงไม่ตรงกับที่คำนวณในหัว

รอบบิลเดือนกันยายน 2569 เป็นรอบแรกที่โครงสร้างอัตราค่าไฟฟ้าบ้านอยู่อาศัยแบบใหม่มีผลจริง หน้าอัตราค่าไฟฟ้าประเภทที่ 1 ของการไฟฟ้านครหลวงระบุไว้ตรงตัวว่า 'อัตราค่าไฟฟ้าใหม่นี้เริ่มใช้ตั้งแต่ค่าไฟฟ้า ประจำเดือนกันยายน 2569 เป็นต้นไป' สังเกตคำว่า 'ค่าไฟฟ้าประจำเดือน' ซึ่งเป็นหน่วยของรอบบิล ไม่ใช่หน่วยของวัน ส่วนวันที่ 14 ก.ย. 2569 ที่ข่าวหลายสำนักพาดหัวนั้นไม่ได้ขัดกับประกาศ มันคือวันที่ใบแจ้งค่าไฟของรอบนั้นเริ่มทยอยออก ไม่ใช่เส้นตายที่คุณต้องใช้ไฟให้ทันเพื่อรับอัตราใหม่ ตัวชี้ขาดจึงเป็นรอบบิลของคุณ ไม่ใช่วันที่คุณเปิดแอร์ หัวข้อ 'บิลใบแรกของอัตราใหม่' ข้างล่างลงรายละเอียดว่าบิลใบนั้นคิดอย่างไรและคุณตรวจเองได้ตรงไหน

บิลค่าไฟไม่ได้มีบรรทัดเดียว มันมีสี่บรรทัด

ความเข้าใจผิดที่แพงที่สุดเรื่องค่าไฟคือการคิดว่า 'ค่าไฟหน่วยละประมาณ 4 บาท' แล้วเอา 4 คูณจำนวนหน่วย ตัวเลขที่ได้จะต่ำกว่าบิลจริงเสมอ เพราะอัตราที่การไฟฟ้าประกาศเป็นแค่บรรทัดเดียวในสี่บรรทัด และหน้าอัตราค่าไฟฟ้าของ กฟน. เขียนกำกับไว้ชัดว่า 'อัตราค่าไฟฟ้าข้างต้น เป็นอัตราที่เรียกเก็บรายเดือน ที่ไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม' โดยยังต้องบวกค่า Ft เข้าไปอีกต่างหาก

บรรทัดแรกคือค่าพลังงานไฟฟ้า คิดแบบขั้นบันได (progressive) หมายความว่าหน่วยแรก ๆ ถูกกว่าหน่วยหลัง ๆ ไม่ใช่ว่าใช้เกินขั้นแล้วทั้งบิลกระโดดไปอัตราแพง บ้านที่ใช้ 300 หน่วย จะจ่าย 200 หน่วยแรกที่อัตราถูก แล้วจ่ายเฉพาะ 100 หน่วยที่เหลือที่อัตราขั้นถัดไป ความเข้าใจผิดข้อนี้พบบ่อยที่สุด และเป็นที่มาของข่าวแนว 'ใช้เกิน 400 หน่วยจะโดนคิดแพงทั้งบิล' ซึ่งไม่ถูกต้อง

บรรทัดที่สองคือค่าบริการรายเดือน เป็นค่าคงที่ที่เรียกเก็บไม่ว่าคุณจะใช้ไฟกี่หน่วย แม้ใช้ศูนย์หน่วยก็ยังต้องจ่าย บรรทัดที่สามคือค่า Ft (ค่าไฟฟ้าผันแปร) คิดจากจำนวนหน่วยทั้งหมดคูณอัตรา Ft ของงวดนั้น และบรรทัดที่สี่คือภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% ที่คิดทับผลรวมของสามบรรทัดแรก ไม่ใช่คิดเฉพาะค่าพลังงาน ซึ่งแปลว่าคุณเสีย VAT บนค่าบริการรายเดือนและบน Ft ด้วย

ลำดับการคิดมีความหมาย เพราะ VAT คิดท้ายสุดจากยอดรวม ดังนั้นทุกบาทที่เพิ่มในบรรทัด 1–3 จะถูกคูณ 1.07 อีกทีเสมอ ค่าบริการรายเดือน 24.62 บาท เมื่อรวม VAT แล้วจริง ๆ คือ 26.34 บาท และค่า Ft 16.23 สตางค์/หน่วย เมื่อรวม VAT แล้วคือ 17.37 สตางค์/หน่วย 'ต้นทุนต่อหน่วยจริง' ของบ้านคุณจึงสูงกว่าอัตราที่ประกาศเสมอ ไม่มีข้อยกเว้น

อ่านใบแจ้งค่าไฟของจริงทีละช่อง

สูตรกับกระดาษที่วางอยู่บนโต๊ะคุณไม่ใช่สิ่งเดียวกัน คำอธิบายโครงใบแจ้งค่าไฟฟ้าที่เรียบเรียงจากข้อมูลของสองการไฟฟ้าระบุว่า ใบแจ้งของ กฟภ. แบ่งเป็นสามส่วน ส่วนของ กฟน. แบ่งย่อยกว่านั้นเป็นสี่ส่วน แต่ชุดข้อมูลที่พิมพ์อยู่เป็นชุดเดียวกัน คือข้อมูลทั่วไป (ชื่อ-นามสกุล ที่อยู่ เลขที่ผู้ใช้ไฟฟ้า วัน-เวลาอ่านหน่วย) ข้อมูลการใช้ไฟ (เลขอ่านครั้งก่อน เลขอ่านครั้งหลัง จำนวนหน่วยที่ใช้ และกราฟประวัติการใช้ไฟย้อนหลัง) และรายการค่าไฟ (ค่าพลังงานไฟฟ้า ค่าบริการ ค่า Ft และภาษีมูลค่าเพิ่ม 7%) สี่บรรทัดในสูตรของหัวข้อที่แล้วคือสี่บรรทัดในส่วนรายการค่าไฟนี้พอดี ไม่ว่าบิลของคุณจะนับส่วนเป็นสามหรือสี่

ช่องที่คนอ่านผ่านมากที่สุดคือ 'เลขอ่านครั้งก่อน' กับ 'เลขอ่านครั้งหลัง' ทั้งที่เป็นช่องเดียวที่ตรวจสอบย้อนได้ด้วยตาตัวเอง จำนวนหน่วยในบิลคือเลขอ่านครั้งหลังลบเลขอ่านครั้งก่อน ไม่มีอะไรมากกว่านั้น อินโฟกราฟิกของ กฟน. อธิบายวิธีอ่านหน้าปัดไว้ว่ามิเตอร์ขนาด 5(15) และ 15(45) แอมป์ ให้อ่านโดยไม่นับหลักทศนิยม เช่นจาก 7660.5 ไปเป็น 7780.8 คือใช้ไป 120 หน่วย ส่วนมิเตอร์ 30(100) และ 50(150) แอมป์ ให้นับครบทั้งห้าหลัก เช่นจาก 75650 ไปเป็น 76750 คือใช้ไป 1,100 หน่วย ถ้าบิลเดือนไหนสูงผิดปกติ ให้เดินไปอ่านหน้าปัดจริงเทียบกับ 'เลขอ่านครั้งหลัง' บนบิลก่อนแจ้งการไฟฟ้า ครึ่งหนึ่งของข้อสงสัยจบตรงนี้ ส่วนอีกครึ่งมีลำดับการตรวจของมันอยู่ในหัวข้อ 'บิลสูงผิดปกติ' ข้างล่าง

กับดักที่ทำให้คนอ่านบิลแล้วงงที่สุดคือคำว่า 'ค่าไฟฟ้าฐาน' ที่ข่าวใช้ กับบรรทัดบนบิลของคุณเป็นคนละชั้นกัน ค่าไฟฟ้าฐานในข่าว (3.78 → 3.69 บาท/หน่วย) เป็นตัวเลขระดับโครงสร้างอัตรา ที่รวมต้นทุนโรงไฟฟ้า ระบบส่ง ระบบจำหน่ายไว้ทั้งก้อนแล้วเฉลี่ยต่อหน่วยทั้งประเทศ ส่วนบิลของคุณไม่ได้พิมพ์บรรทัดชื่อนี้ให้ตรวจ มันพิมพ์เป็น 'ค่าพลังงานไฟฟ้า' ตามขั้นบันไดของบ้านคุณเอง แปลว่าอย่าพยายามหารบิลตัวเองแล้วคาดหวังว่าจะได้ 3.69 ตัวเลขที่ควรได้คือค่าเฉลี่ยของบ้านคุณ ซึ่งสูงกว่าเสมอ เพราะมีค่าบริการ ค่า Ft และ VAT ปนอยู่

ข้อสุดท้ายของหัวข้อนี้สำคัญกับทุกตารางที่เหลือ เพราะทั้งหน้านี้ให้คุณคำนวณจาก 'จำนวนหน่วยต่อเดือน' แต่คนส่วนใหญ่จำหน่วยของตัวเองไม่ได้ วิธีที่เร็วที่สุดคือดึงประวัติย้อนหลังจากแอปของการไฟฟ้า แอป MEA Smart Life แสดงประวัติได้สองแบบคือแบบ 'ค่าไฟฟ้า' (เป็นบาท) และแบบ 'จำนวนหน่วย' หน้าหลักย้อนหลังได้ 6 เดือน และถ้าเข้าเมนู 'เครื่องวัดฯ' ด้านล่างจอในฐานะเจ้าของเครื่องวัด จะย้อนได้ถึง 36 เดือน แตะที่แท่งกราฟแล้วแถบรายละเอียดจะขึ้นมา ส่วนพื้นที่ กฟภ. ใช้แอป PEA Smart Plus ในเมนูประวัติการใช้ไฟฟ้าแบบเดียวกัน จดหน่วยของ 12 เดือนล่าสุดใส่โน้ตไว้ก่อน แล้วค่อยกลับมาอ่านตารางข้างล่าง คุณจะเห็นทันทีว่าเดือนไหนของบ้านคุณตกอยู่ในขั้นราคาไหน

บิลใบแรกของอัตราใหม่ ตกลงคิดยังไง

คำถามที่จะโผล่มากที่สุดในเดือนกันยายนคือ ถ้ามิเตอร์บ้านผมถูกจดวันที่ 8 ก.ย. โดยรอบนั้นครอบคลุมการใช้ไฟตั้งแต่ 8 ส.ค. หน่วยทั้งก้อนได้อัตราใหม่ หรือถูกแบ่งครึ่งตามวันที่โครงสร้างเริ่มมีผล คำตอบที่ตรวจได้อยู่ในคำแถลงของรัฐบาล รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีระบุเมื่อ 23 กรกฎาคม 2569 ว่าจะเริ่มใช้อัตราค่าไฟฟ้าใหม่ 'กับการใช้ไฟฟ้า ตั้งแต่เดือน ส.ค. 2569 และจะเรียกเก็บในใบแจ้งค่าไฟรอบเดือน ก.ย. 2569' พร้อมย้ำว่าผู้ใช้ไฟฟ้าบ้านอยู่อาศัยทุกครัวเรือนได้รับสิทธิโดยอัตโนมัติ ไม่ต้องลงทะเบียน

อ่านประโยคนั้นคู่กับข้อความบนหน้าอัตราของ กฟน. แล้วภาพตรงกัน หน่วยที่เดินในเดือนสิงหาคม 2569 คือหน่วยที่ไปโผล่บนบิลรอบเดือนกันยายน 2569 และบิลใบนั้นคิดด้วยอัตราชุดใหม่ทั้งใบ ไม่ได้ถูกหั่นครึ่งรอบตามวันที่ประกาศ เหตุผลเชิงโครงสร้างก็สอดคล้องกัน เพราะทั้งสองการไฟฟ้าประกาศจุดเริ่มเป็น 'ค่าไฟฟ้าประจำเดือน' และขั้นบันไดค่าไฟก็คิดจากหน่วยทั้งรอบเรียงเข้าขั้นชุดเดียวอยู่แล้ว การหั่นครึ่งรอบจะทำให้ขั้นบันไดถูกนับสองรอบในบิลใบเดียว ซึ่งไม่ใช่วิธีที่ประกาศไว้

ถึงอย่างนั้น สิ่งที่ผูกพันคือบิลของคุณเอง ไม่ใช่คำแถลง และบิลตอบคำถามนี้ได้ในบรรทัดเดียว ให้เปิดส่วน 'รายการค่าไฟ' ของบิลรอบเดือน ก.ย. 2569 แล้วดูบรรทัดค่าพลังงานไฟฟ้า ถ้ารอบบิลถูกแบ่งครึ่งจริง บรรทัดค่าพลังงานจะปรากฏเป็นสองชุดในบิลใบเดียว คือชุดอัตราเดิมสำหรับหน่วยช่วงต้นรอบ และชุดอัตราใหม่สำหรับหน่วยช่วงท้ายรอบ ถ้าเห็นเป็นการคิดขั้นบันไดชุดเดียวที่ไล่จากหน่วยแรกถึงหน่วยสุดท้ายของรอบ แปลว่าทั้งรอบใช้อัตราใหม่ วิธีตรวจซ้ำที่เร็วกว่านั้นคือเอาจำนวนหน่วยบนบิลใบนั้นไปเทียบยอดกับตารางแยกบิลในหัวข้อ 'ตารางบิลจริง' ถ้าตรงกันในระดับไม่กี่บาท แปลว่าทั้งรอบคิดด้วยอัตราใหม่แล้ว

จำนวนวันในรอบบิล: คำอธิบายของ 'ทำไมเดือนนี้แพงขึ้นทั้งที่ใช้เท่าเดิม'

ขั้นบันไดค่าไฟคิดต่อ 'รอบบิล' ไม่ใช่ต่อ 30 วัน และรอบบิลจริงไม่ได้ยาวเท่ากันทุกเดือน เพราะขึ้นกับว่าเจ้าหน้าที่เดินจดหน่วยวันไหน รอบหนึ่งอาจ 28 วัน อีกรอบอาจ 34–35 วัน ผลที่ตามมาเป็นคณิตศาสตร์ล้วน ๆ บ้านที่ใช้ไฟสม่ำเสมอวันละ 6.5 หน่วย ในรอบ 28 วันจะได้ 182 หน่วย ซึ่งยังอยู่ในขั้น 3.0000 บาททั้งหมด แต่ในรอบ 35 วันจะได้ 227.5 หน่วย ซึ่งมี 27.5 หน่วยตกไปอยู่ขั้น 4.1584 บาท บิลจึงแพงขึ้นทั้งที่พฤติกรรมไม่ได้เปลี่ยนเลยสักนิดเดียว คำอธิบายอันดับหนึ่งของบิลที่ 'แพงขึ้นแบบไม่มีเหตุผล' คือข้อนี้ ก่อนจะสรุปว่าเดือนนี้ใช้ไฟเปลือง จึงต้องหารด้วยจำนวนวันก่อนเสมอ

แล้วการไฟฟ้าเฉลี่ยขั้นบันไดหรือค่าบริการรายเดือนตามจำนวนวันให้หรือไม่ ตรงนี้เราต้องรายงานตามที่ตรวจได้จริง เราไล่อ่านหน้าอัตราค่าไฟฟ้าประเภทที่ 1 ของ กฟน. ทั้งหน้ารวมหมายเหตุท้ายตาราง หน้าการคำนวณอัตราค่าไฟฟ้า และอินโฟกราฟิกเรื่องการอ่านมิเตอร์ของ กฟน. แล้วไม่พบข้อความใดที่ระบุว่ามีการเฉลี่ยขั้นบันได (pro-rate) หรือเฉลี่ยค่าบริการรายเดือนตามจำนวนวันสำหรับรอบบิลที่สั้นหรือยาวกว่าปกติ เราจึงไม่เขียนว่ามีหรือไม่มี สิ่งที่ยืนยันได้คือกลไกที่อธิบายไปข้างบนเป็นจริงเสมอ: หน่วยทั้งหมดในรอบบิลถูกนำมาเรียงเข้าขั้นบันไดชุดเดียว ถ้าบิลของคุณมีรอบยาวผิดปกติแล้วต้องการคำตอบที่ผูกพัน ให้แจ้ง กฟน. 1130 หรือ กฟภ. 1129 พร้อมเลขที่ผู้ใช้ไฟฟ้า แล้วขอให้ระบุจำนวนวันของรอบบิลนั้นและวิธีคิดที่ใช้ให้ชัดเป็นลายลักษณ์อักษร

บิลสูงผิดปกติ: ลำดับการตรวจก่อนร้องเรียน และสิทธิที่คุณมีถ้ามิเตอร์ผิด

เมื่อบิลเดือนหนึ่งพุ่งขึ้นแบบไม่มีคำอธิบาย คนส่วนใหญ่ข้ามไปที่ข้อสรุปว่า 'มิเตอร์เพี้ยน' ทันที ทั้งที่ลำดับการตรวจที่ถูกต้องมีสี่ขั้นและมิเตอร์อยู่ขั้นสุดท้าย ขั้นที่หนึ่ง เทียบจำนวนวันของรอบบิลตามวิธีในหัวข้อที่แล้ว ขั้นที่สอง ดูว่า 'เลขอ่านครั้งก่อน' ของบิลใบนี้ตรงกับ 'เลขอ่านครั้งหลัง' ของบิลใบก่อนเป๊ะหรือไม่ ถ้าไม่ตรง ปัญหาอยู่ที่การจดหน่วย ไม่ใช่ที่การใช้ไฟ ขั้นที่สาม เดินไปอ่านหน้าปัดจริงเทียบกับเลขอ่านครั้งหลังบนบิล ผลต่างต้องอธิบายได้ด้วยจำนวนวันที่ผ่านไป ขั้นที่สี่ค่อยทดสอบว่าเครื่องวัดเดินเองหรือเปล่า

การทดสอบขั้นที่สี่ทำได้เองและใช้เวลาไม่ถึงชั่วโมง จดตัวเลขบนหน้าปัดไว้ ปิดเครื่องใช้ไฟฟ้าทุกชิ้น แล้วสับเบรกเกอร์เมนของบ้านลง รอสัก 15–30 นาที แล้วกลับไปอ่านหน้าปัดซ้ำ ถ้าตัวเลขหยุดนิ่งสนิท แปลว่าเครื่องวัดนับตามโหลดจริงของบ้าน หน่วยที่หายไปจึงมาจากเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้าน และงานถัดไปคือไล่หาว่าเครื่องไหน แต่ถ้าตัวเลขยังขยับหรือไฟสถานะยังกะพริบเป็นจังหวะทั้งที่ตัดไฟทั้งบ้านแล้ว นั่นคือหลักฐานชิ้นแรกที่มีน้ำหนักพอจะขอให้การไฟฟ้าเข้ามาตรวจ ถ่ายวิดีโอไว้ด้วย ข้อควรระวังสองข้อ: การสับเบรกเกอร์เมนทำให้ตู้เย็นและอุปกรณ์ที่ต้องมีไฟตลอดดับไปด้วย ถ้าในบ้านมีอุปกรณ์ทางการแพทย์หรือของที่ห้ามไฟดับ ให้ข้ามวิธีนี้แล้วแจ้งการไฟฟ้าโดยตรง และห้ามเปิด แตะ หรือดัดแปลงตัวเครื่องวัดเองไม่ว่ากรณีใด เพราะเป็นความผิดตามกฎหมาย

เมื่อจะแจ้งจริง ให้โทร กฟน. 1130 หรือ กฟภ. 1129 หรือยื่นผ่านแอปและสำนักงานในพื้นที่ พร้อมเลขที่ผู้ใช้ไฟฟ้า ภาพถ่ายหน้าปัดที่เห็นตัวเลขชัด และบิลย้อนหลัง 3 เดือน แล้วขอเลขรับเรื่องไว้ทุกครั้ง มาตรฐานคุณภาพบริการของ กฟภ. กำหนดกรอบเวลาไว้ชัดว่า หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องตรวจสอบและติดต่อผู้ใช้ไฟฟ้าเพื่อตรวจสอบ ณ สถานที่ใช้ไฟฟ้า ภายใน 5 วันทำการนับถัดจากวันที่ได้รับเรื่องร้องเรียน และถ้าทำได้ต่ำกว่าเกณฑ์ มีการจ่ายเงินชดเชย 200 บาทต่อวัน แต่ไม่เกิน 2,000 บาท ฝั่ง กฟน. มีชุดมาตรฐานของตัวเอง ให้ถามกรอบเวลาที่ใช้กับเรื่องของคุณตอนแจ้ง

บ้านคุณอยู่ประเภทไหน: 1.1, 1.2 หรือ 1.3 (TOU)

ก่อนคำนวณอะไรทั้งสิ้น ต้องรู้ก่อนว่าบ้านคุณถูกจัดอยู่ประเภทไหน เพราะทั้งอัตราขั้นบันไดและค่าบริการรายเดือนต่างกัน เอกสารรับฟังความคิดเห็นของสำนักงาน กกพ. อธิบายไว้ว่าประเภท 1.1 คือผู้ใช้ไฟฟ้าที่ติดตั้งมิเตอร์ขนาดไม่เกิน 5 แอมแปร์ และใช้ไฟไม่เกิน 150 หน่วยต่อเดือน ส่วนประเภท 1.2 คือผู้ใช้ไฟที่ใช้เกิน 150 หน่วยต่อเดือนและมิเตอร์เกิน 5 แอมแปร์

จุดที่ทำให้คนสับสนคือชื่อเรียกของสองการไฟฟ้าไม่เหมือนกัน เอกสาร กกพ. ระบุว่าประเภทเดียวกันนี้ กฟน. เรียกว่า 'ประเภท 1.1' แต่ กฟภ. เรียกว่า 'ประเภท 1.1.1' และประเภท 1.2 ของ กฟน. คือประเภท 1.1.2 ของ กฟภ. ถ้าคุณเปิดบิลของบ้านต่างจังหวัดแล้วเห็นเลขสามชั้น ไม่ต้องตกใจ มันคือประเภทเดียวกัน และอัตราค่าพลังงานเป็น Uniform Tariff คือเท่ากันทั่วประเทศ

โครงสร้างใหม่เปลี่ยนอะไรจริง ๆ

หัวใจของโครงสร้างใหม่มาจากนโยบายที่ระบุไว้ในเอกสารรับฟังความคิดเห็นของ กกพ. ว่า ให้ 'ปรับปรุงอัตราค่าไฟฟ้าแบบก้าวหน้า (Progressive rate) สำหรับการใช้ไฟฟ้า 200 หน่วยแรก อัตราไม่เกิน 3 บาทต่อหน่วย' ซึ่งเป็นมติคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) ครั้งที่ 1/2569 เมื่อ 29 เมษายน 2569 ต่อเนื่องจากมติคณะรัฐมนตรีวันที่ 28 เมษายน 2569

ผลของนโยบายนี้กับประเภท 1.2 ชัดมาก เดิม 150 หน่วยแรกคิดที่ 3.2484 บาท และหน่วยที่ 151–200 กระโดดไปที่ 4.2218 บาท ตอนนี้ทั้งช่วง 0–200 หน่วยถูกยุบเหลืออัตราเดียวคือ 3.0000 บาท/หน่วย แปลว่าหน่วยที่ 151–200 ซึ่งเคยเป็นช่วงที่บิลเริ่มเจ็บ ราคาลดลง 1.2218 บาทต่อหน่วยในทันที ส่วนประเภท 1.1 ขั้นย่อย ๆ ที่เคยแยกเป็น 26–35 / 36–100 / 101–150 / 151–200 ถูกยุบรวมเป็น 3.0000 บาทเท่ากันหมด เหลือเพียงสองขั้นแรกคือ 0–15 และ 16–25 หน่วยที่ยังคงอัตราเดิมเพราะถูกกว่า 3 บาทอยู่แล้ว

คำถามที่ตามมาทันทีคือ ถ้ากดอัตรา 200 หน่วยแรกลงขนาดนี้ ใครจ่ายส่วนต่าง คำตอบตามที่ข่าวหลายสำนักรายงานมติ กกพ. เมื่อ 5 สิงหาคม 2569 คือ ขั้นบนไม่ได้ถูกขึ้นเพื่อชดเชย แต่กลับ 'ลด' ลงอีก 0.0634 บาทต่อหน่วยสำหรับการใช้ไฟตั้งแต่ 201 หน่วยขึ้นไป โดยกลไกคือการแยกค่าใช้จ่ายไฟฟ้าสาธารณะออกจากอัตราค่าไฟบ้านอยู่อาศัย ตามมติคณะรัฐมนตรีวันที่ 28 เมษายน 2569 สังเกตว่า 4.2218 − 4.1584 = 0.0634 พอดี ซึ่งสอดคล้องกับตัวเลขที่ข่าวรายงาน

ขนาดของการอุดหนุนไม่เล็ก เอกสารของสำนักงาน กกพ. ประเมินว่าการกดอัตรา 200 หน่วยแรกให้ไม่เกิน 3 บาททำให้รายได้ลดลงประมาณ 1,296 ล้านบาทต่อเดือน คิดเป็น 15,555 ล้านบาทต่อปีตามที่เอกสารระบุ (คูณตรง ๆ ได้ 15,552 ล้านบาท ส่วนต่างมาจากการปัดเศษของเอกสารต้นทาง) และเพื่อให้เห็นภาพว่ากระทบคนกี่คน เอกสารเดียวกันระบุข้อมูลปี 2568 ว่าผู้ใช้ไฟบ้านอยู่อาศัยที่ใช้ไม่เกิน 200 หน่วย/เดือน มีประมาณ 15.59 ล้านราย หรือราว 67% ของทั้งหมด ที่ใช้ไม่เกิน 400 หน่วยมีประมาณ 20.09 ล้านราย (86%) และที่ใช้เกิน 400 หน่วยมีประมาณ 3.15 ล้านราย (14%) โดยตัวเลขชุดนี้เป็นภาพขนาดฐานผู้ใช้ไฟตามระดับการใช้ ไม่ใช่การประเมินว่าแต่ละกลุ่มได้หรือเสียประโยชน์เท่าไรจากโครงสร้างสุดท้าย

อีกเรื่องที่เปลี่ยนคือขอบเขตของคนที่ได้ใช้อัตราบ้านอยู่อาศัย มีรายงานว่าโครงสร้างใหม่ครอบคลุมเพิ่มถึงผู้เช่าที่พักอาศัยในบ้านเช่า หอพัก และอพาร์ตเมนต์ที่มีลักษณะเป็นที่อยู่อาศัย รวมถึงผู้ที่ไม่มีทะเบียนบ้านถาวร โดยต้องมีประวัติชำระค่าไฟไม่น้อยกว่า 6 เดือนและผ่านการตรวจสอบจากการไฟฟ้า ประเด็นนี้ใหญ่พอที่จะต้องแยกหัวข้อ เพราะผู้เช่าคือกลุ่มที่ตัวเลขในหน้านี้มีเงินเดิมพันสูงที่สุด และเป็นกลุ่มเดียวที่ไม่ได้จ่ายค่าไฟให้การไฟฟ้าโดยตรง

อยู่หอพัก/บ้านเช่า: วิธีตรวจว่าค่าไฟหน่วยละ 7–8 บาทที่ถูกเรียกเก็บ เกินจริงแค่ไหน

หอพักและอพาร์ตเมนต์จำนวนมากคิดค่าไฟผู้เช่าเป็นอัตราเดียวตายตัว หน่วยละ 7 บาทบ้าง 8 บาทบ้าง โดยอธิบายว่ารวมค่าบริการส่วนกลางและค่าดูแลระบบไว้แล้ว ปัญหาคือผู้เช่าไม่เคยมีตัวเลขไปเทียบ ตอนนี้คุณมีสองตัว ตัวแรกคือต้นทุนถ้าห้องนั้นเป็นผู้ใช้ไฟบ้านอยู่อาศัยประเภท 1.2 ที่มีมิเตอร์ของตัวเอง ห้องที่ใช้ไฟ 150 หน่วยต่อเดือนจะเป็นเงิน 533.89 บาททั้งบิล รวมค่าบริการรายเดือน ค่า Ft และ VAT ครบแล้ว เฉลี่ยหน่วยละ 3.56 บาท ตัวที่สองสำคัญกว่าเวลาเถียงกันจริง เพราะเจ้าของตึกมักตอบว่าตึกไม่ได้อยู่ประเภท 1.2 ตัวที่สองจึงเป็นเพดานที่คิดจากอัตราของตึกเอง

ฝั่งกฎหมายก็ขยับแล้ว สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ออกประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่อง ให้ธุรกิจการให้เช่าอาคารเพื่ออยู่อาศัยเป็นธุรกิจที่ควบคุมสัญญา พ.ศ. 2568 มีผลตั้งแต่ 4 กันยายน 2568 สาระที่ผู้เช่าต้องรู้คือผู้ให้เช่าต้องเรียกเก็บค่าไฟฟ้าและค่าน้ำประปา 'ตามจริง' ห้ามเก็บเกินอัตราที่การไฟฟ้าและการประปาเรียกเก็บ และข้อสัญญาที่ขัดกับประกาศนี้ไม่มีผลบังคับ แม้ผู้เช่าจะเซ็นไปแล้วก็ตาม ถ้าคุณเจอการเรียกเก็บที่สูงกว่าอัตราจริงมาก ช่องทางร้องเรียนคือสายด่วน สคบ. 1166 หรือระบบร้องทุกข์ออนไลน์ของ สคบ. โดยเตรียมสัญญาเช่า ใบเสร็จ/ใบแจ้งค่าไฟของห้อง และภาพถ่ายมิเตอร์ของห้องไปด้วย

นอกจากการขอดูบิลของทั้งอาคารตามกล่องข้างบน ทางเลือกถัดไปคือขอแยกมิเตอร์ให้ห้องของคุณมีมิเตอร์ของการไฟฟ้าในชื่อผู้เช่าเอง ซึ่งทำให้คุณจ่ายตามอัตราบ้านอยู่อาศัยตรง ๆ และเห็นบิลจริงทุกเดือน โดยทั่วไปต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของอาคารและยื่นเรื่องกับการไฟฟ้าในพื้นที่ (กฟน. ผ่าน MEA e-Service หรือสำนักงานเขต · กฟภ. ผ่านสำนักงานในพื้นที่) รายการเอกสารและค่าธรรมเนียมเป็นของแต่ละการไฟฟ้าและแต่ละกรณี เราไม่พบหน้าประกาศทางการที่ระบุรายการเอกสารสำหรับกรณีผู้เช่าโดยเฉพาะในรอบตรวจสอบนี้ จึงไม่ระบุเป็นข้อเท็จจริง ให้โทรถาม กฟน. 1130 หรือ กฟภ. 1129 ก่อนไป

ตารางบิลจริงที่ 150 / 300 / 600 / 1,000 หน่วย

เราไม่พบตารางบิลตัวอย่างที่ระดับการใช้ไฟเหล่านี้จากหน่วยงานใดในรอบตรวจสอบนี้ ตารางสองตารางต่อไปนี้จึงเป็นการคำนวณโดย KUMKRONG จากอัตราที่ประกาศ ณ ส.ค. 2569 โดยตรง สูตรคือ (ค่าพลังงานตามขั้นบันได + ค่าบริการรายเดือน + ค่า Ft × จำนวนหน่วย) × 1.07 ทุกตัวเลขปัดเป็นทศนิยมสองตำแหน่งตอนแสดงผล แต่คำนวณด้วยทศนิยมเต็มก่อนปัด ถ้าบิลจริงของคุณต่างจากนี้ไม่กี่สตางค์ นั่นคือเรื่องปกติของการปัดเศษ ถ้าต่างเป็นสิบบาทขึ้นไป แปลว่าประเภทผู้ใช้ไฟหรือจำนวนวันในรอบบิลไม่ตรงกับสมมติฐาน

อ่านตารางนี้ให้ถูกคือ ทุกระดับการใช้ไฟจ่ายเท่าเดิมหรือถูกลง ไม่มีระดับไหนแพงขึ้น แต่เปอร์เซ็นต์ที่ประหยัดได้ไม่เท่ากัน กลุ่มที่ได้เยอะสุดเป็นเปอร์เซ็นต์คือบ้านที่ใช้ราว 150–200 หน่วย เพราะเป็นช่วงที่ขั้นราคาถูกยุบลงมากที่สุด ส่วนบ้านที่ใช้ 1,000 หน่วยประหยัดได้ประมาณ 160 บาท ซึ่งเป็นเงินมากกว่าเป็นบาท แต่คิดเป็นสัดส่วนของบิลแล้วน้อยกว่า เพราะส่วนลด 0.0634 บาท/หน่วยกระจายบนฐานที่ใหญ่

กราฟนี้อธิบายครึ่งหนึ่งของสิ่งที่คอลัมน์ 'ต้นทุนจริง/หน่วย' ในตารางแสดงไว้ แต่ไม่ได้บอกว่าทำไม ต้นทุนต่อหน่วยจริงของประเภท 1.2 เป็นรูปตัว U คือดิ่งลงจาก 3.65 บาทที่ 100 หน่วย ไปต่ำสุดราว 3.52 บาทที่ 200 หน่วย แล้วไต่ขึ้นเป็น 4.53 บาทที่ 1,000 หน่วย แรงสองแรงดึงกันคนละทาง แรงแรกคือส่วนที่ไม่ใช่ค่าพลังงานในกราฟนี้ ที่ 100 หน่วย เงิน 12% ของยอดที่จ่ายไม่ใช่ค่าพลังงานไฟฟ้า แต่เป็นค่าบริการรายเดือนคงที่ ค่า Ft และ VAT ที่คิดทับทั้งสองก้อน พอใช้ไฟมากขึ้น ค่าบริการก้อนเดิม 24.62 บาทถูกเฉลี่ยลงในหน่วยที่มากขึ้น สัดส่วนจึงหล่นเหลือ 4.4% ที่ 1,000 หน่วย ซึ่งเป็นแรงกดต้นทุนต่อหน่วยให้ต่ำลง แรงที่สองคือขั้นราคาที่แพงขึ้นเมื่อทะลุ 200 และ 400 หน่วย ซึ่งดันขึ้น ก้นของตัว U อยู่ตรงจุดที่สองแรงนี้สลับกันเป็นฝ่ายนำ คือราว 200 หน่วยพอดี · หมายเหตุการอ่าน: จุด 100 และ 150 หน่วยเป็นเดือนที่บ้านประเภท 1.2 ใช้ไฟน้อยกว่าปกติ (เดือนที่ไปเที่ยว เดือนที่อากาศเย็น) ซึ่งยังคิดในอัตรา 1.2 และยังจ่ายค่าบริการ 24.62 บาทเต็มจำนวน ตามกฎเลื่อนประเภท 3 เดือนที่อธิบายไว้ข้างบน

สูตรเดียวที่ต้องจำกลับบ้าน: ต้นทุนต่อหน่วยจริง

ถ้าอ่านทั้งหน้านี้แล้วจำได้เรื่องเดียว ให้จำเรื่องนี้ ตัวเลขที่ใช้ตัดสินใจเรื่องไฟฟ้าในบ้านไม่ใช่อัตราที่การไฟฟ้าประกาศ ไม่ใช่ 3.86 บาทที่ข่าวพาดหัว และไม่ใช่ 4.1584 บาทบนตาราง แต่คือ ต้นทุนต่อหน่วยจริงของบ้านคุณเอง ซึ่งหาได้จากบิลใบเดียวโดยไม่ต้องรู้อัตราอะไรเลย

เหตุผลที่ตัวเลขนี้สูงกว่าที่ข่าวพาดหัวเสมอมีสามชั้น ชั้นแรก ข่าวรายงานค่าไฟฟ้าเรียกเก็บเฉลี่ยแบบ 'ไม่รวม VAT' โดยรายงานมติ กกพ. ระบุว่าค่าไฟเรียกเก็บเฉลี่ยทุกประเภทอยู่ที่ประมาณ 3.86 บาทต่อหน่วย ซึ่งพอบวก 7% ก็กลายเป็นราว 4.13 บาททันที ชั้นที่สอง ค่าเฉลี่ยนั้นเป็นค่าเฉลี่ย 'ทุกประเภท' รวมโรงงานและกิจการขนาดใหญ่ ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยของบ้าน ชั้นที่สาม บิลของคุณมีค่าบริการรายเดือนคงที่ปนอยู่ ยิ่งใช้ไฟน้อยยิ่งถูกเฉลี่ยแพง

อีกตัวเลขที่ควรรู้คู่กันคือ 'ต้นทุนหน่วยถัดไป' หรืออัตราส่วนเพิ่ม ซึ่งต่างจากต้นทุนเฉลี่ยและมีหน้าที่คนละอย่าง ค่าเฉลี่ยใช้ตอบว่าที่ผ่านมาบ้านคุณจ่ายหน่วยละเท่าไร ส่วนอัตราส่วนเพิ่มใช้ตอบว่าหน่วยที่ 'เพิ่มขึ้นหรือหายไป' ราคาเท่าไร บ้านที่ใช้ 300 หน่วยมีค่าเฉลี่ย 3.88 บาท แต่ถ้าซื้อพัดลมมาเพิ่ม หน่วยที่เพิ่มขึ้นจะถูกคิดที่ 4.62 บาท (ดูกล่องอัตราส่วนเพิ่มด้านบน) กฎง่าย ๆ คือ ทุกครั้งที่ถามว่า 'ถ้าเปลี่ยนพฤติกรรม/เปลี่ยนเครื่อง จะต่างกันกี่บาท' ให้ใช้อัตราส่วนเพิ่มเสมอ ไม่ใช่ค่าเฉลี่ย

เครื่องใช้ไฟฟ้าแต่ละชิ้นกินเงินเดือนละกี่บาท

สูตรแปลงกำลังไฟเป็นหน่วยไฟฟ้าที่ กฟน. เผยแพร่คือ กำลังไฟฟ้า (วัตต์) × จำนวนเครื่องใช้ไฟฟ้า ÷ 1,000 × จำนวนชั่วโมงที่ใช้ใน 1 วัน = จำนวนหน่วยต่อวัน จากนั้นคูณ 30 วันได้หน่วยต่อเดือน แล้วคูณด้วยอัตราส่วนเพิ่มของบ้านคุณก็ได้เป็นเงินบาท ทั้งกระบวนการมีแค่การคูณ ไม่มีอะไรซับซ้อน ที่ยากคือหาตัวเลข 'วัตต์' และ 'ชั่วโมงใช้จริง' ให้ตรงความจริง

ตรงนี้มีเรื่องที่ต้องเปิดเผยวิธีทำงานให้ทราบ เราตั้งใจจะทำตารางที่บอกว่าแอร์ 12,000 BTU ตู้เย็น 7 คิว หรือทีวี 55 นิ้ว กินไฟเดือนละกี่บาท แต่เมื่อไล่หาแหล่งอ้างอิงจริง ปรากฏว่าในรอบตรวจสอบนี้เราไม่พบ 'ตารางวัตต์กลาง' ของเครื่องใช้ไฟฟ้าตามขนาดเหล่านี้จากหน่วยงานทางการไทยแห่งใด เว็บฉลากประหยัดไฟเบอร์ 5 ของ กฟผ. เผยแพร่เกณฑ์ประสิทธิภาพและรายชื่อผลิตภัณฑ์ที่ผ่านเกณฑ์ ไม่ได้เผยแพร่ตารางวัตต์กลาง ส่วนอินโฟกราฟิกของ กฟน. ที่ระบุค่าบาทต่อชั่วโมงนั้นเผยแพร่เมื่อ 19 พฤษภาคม 2563 คิดที่อัตราค่าไฟยุคนั้นและไม่ได้ระบุอัตราที่ใช้คำนวณ จึงใช้ไม่ได้กับปี 2569

วิธีใช้ตารางนี้: พลิกดูแผ่นป้ายหลังเครื่องใช้ไฟฟ้า หาบรรทัดที่เขียน W หรือ วัตต์ (บางเครื่องเขียนเป็นแอมป์ ให้เอาแอมป์ × 220 ได้วัตต์โดยประมาณ) แล้วประเมินชั่วโมงใช้จริงต่อวันอย่างซื่อสัตย์ จากนั้นอ่านช่องที่ตัดกัน ถ้าวัตต์ไม่ตรงกับแถวไหน ให้เทียบบัญญัติไตรยางศ์ — เช่น 750 วัตต์ ก็ประมาณครึ่งหนึ่งของแถว 1,500 วัตต์

ข้อควรระวังใหญ่ที่สุดคือเครื่องที่มีคอมเพรสเซอร์หรือฮีตเตอร์ตัดต่อ ได้แก่ แอร์ ตู้เย็น เครื่องทำน้ำอุ่น หม้อหุงข้าว เตารีด เครื่องพวกนี้ไม่ได้กินไฟเต็มวัตต์ตลอดเวลาที่เปิด แอร์ที่ป้ายเขียน 1,200 วัตต์ เมื่อห้องเย็นถึงอุณหภูมิที่ตั้งไว้แล้วคอมจะตัดหรือลดรอบ ค่าเฉลี่ยจริงจึงต่ำกว่าวัตต์บนป้าย ในทางกลับกัน ตู้เย็นที่ป้ายเขียน 150 วัตต์แต่ทำงานเป็นช่วง ๆ ตลอด 24 ชั่วโมง ก็ไม่ควรอ่านที่ช่อง 24 ชม. เต็ม ๆ วิธีที่แม่นกว่าคือดูค่า kWh/ปี บนฉลากเบอร์ 5 ของรุ่นนั้น แล้วหารด้วย 12 ได้หน่วยต่อเดือนตรง ๆ ไม่ต้องเดาชั่วโมง

สิ่งที่ตารางนี้บอกและคนมักประหลาดใจคือ เครื่องที่กินไฟหนักไม่ใช่เครื่องที่เปิดนาน แต่เป็นเครื่องที่ทำความร้อน เครื่องทำน้ำอุ่นเปิดวันละครึ่งชั่วโมงคิดเป็น 243–416 บาทต่อเดือน เท่ากับพัดลม 60 วัตต์ ที่เปิดตลอด 24 ชั่วโมง ประมาณ 1–2 ตัว (พัดลม 60 วัตต์ 24 ชม./วัน = 199.7 บาท/เดือน ตามตารางแม่ด้านบน) ครึ่งชั่วโมงสู้กับทั้งวันทั้งคืนได้ เพราะกำลังไฟต่างกันเกือบร้อยเท่า ในทางกลับกัน อุปกรณ์สแตนด์บายอย่างกล่องทีวีหรืออะแดปเตอร์ที่กิน 5–10 วัตต์ตลอด 24 ชั่วโมง คิดเป็นเงินแค่ 16–33 บาทต่อเดือนต่อชิ้น ซึ่งไม่ใช่ศูนย์แต่ก็ไม่ใช่ตัวการหลัก การไล่ถอดปลั๊กทุกชิ้นจึงให้ผลน้อยกว่าการจัดการเครื่องทำความร้อนและเครื่องปรับอากาศเพียงไม่กี่เครื่อง

จุดคุ้มทุนเปลี่ยนเครื่อง: กรอบคิดที่คุณกรอกตัวเลขเอง

คำถามยอดฮิตคือ แอร์เก่าที่บ้านควรเปลี่ยนเป็นอินเวอร์เตอร์เบอร์ 5 ไหม จะคืนทุนกี่เดือน คำตอบตรงไปตรงมาคือไม่มีตัวเลข 'ประหยัดกี่เปอร์เซ็นต์' จากหน่วยงานทางการไทยที่เราหาเจอ ตัวเลขแนว 30–50% ที่เห็นตามเว็บทั้งหมดมาจากผู้ผลิตหรือร้านขายแอร์ ไม่ใช่ กฟผ. หรือ กฟน. ดังนั้นเราจะไม่ระบุจำนวนเดือนคืนทุนเป็นข้อเท็จจริง แต่จะให้กรอบคำนวณที่ใช้ตัวเลขของเครื่องคุณเอง ซึ่งแม่นกว่าค่ากลางของใครอยู่แล้ว

1. 1หาหน่วยต่อเดือนของเครื่องเก่า วิธีที่แม่นที่สุดคือปิดเครื่องใช้ไฟฟ้าอื่นให้มากที่สุดแล้วจดเลขมิเตอร์ก่อน-หลังใช้งาน 1 ชั่วโมง หรือใช้ปลั๊กวัดไฟที่แสดง kWh สำหรับเครื่องที่เสียบปลั๊กได้
2. 2หาหน่วยต่อเดือนของเครื่องใหม่ โดยอ่านค่า kWh/ปี บนฉลากประหยัดไฟเบอร์ 5 ของรุ่นที่จะซื้อ แล้วหารด้วย 12 (ค่าบนฉลากคิดจากเงื่อนไขทดสอบมาตรฐาน อาจต่างจากการใช้จริงของคุณ)
3. 3หาหน่วยที่ประหยัดได้ต่อเดือน = หน่วยเครื่องเก่า − หน่วยเครื่องใหม่
4. 4แปลงเป็นเงิน = หน่วยที่ประหยัดได้ × อัตราส่วนเพิ่มของบ้านคุณ (ดูกล่องอัตราส่วนเพิ่มในหัวข้อแรก — เลือกตัวที่ตรงกับระดับการใช้ไฟของบ้าน)
5. 5จุดคุ้มทุน (เดือน) = (ราคาเครื่องใหม่ + ค่าติดตั้ง + ค่ารื้อถอนเครื่องเก่า − เงินที่ขายซากได้) ÷ เงินที่ประหยัดได้ต่อเดือน
6. 6เทียบกับอายุใช้งานที่เหลือของเครื่องเก่า ถ้าจุดคุ้มทุนยาวกว่าอายุที่เครื่องใหม่จะอยู่ได้ หรือยาวกว่าที่คุณจะอยู่บ้านหลังนี้ ตัวเลขก็ตอบตัวมันเอง

ข้อควรระวังสามข้อกับกรอบนี้ ข้อแรก ถ้าเครื่องเก่ายังใช้ได้ ค่าไฟที่ประหยัดได้ต้องแบกทั้งราคาเครื่องใหม่ ไม่ใช่แค่ส่วนต่าง แต่ถ้าเครื่องเก่าพังแล้วต้องซื้อใหม่อยู่ดี ตัวหารควรเป็นแค่ส่วนต่างราคาระหว่างรุ่นประหยัดไฟกับรุ่นธรรมดา ซึ่งทำให้จุดคุ้มทุนสั้นลงมาก ข้อที่สอง ค่า Ft เปลี่ยนทุก 4 เดือน ถ้า Ft ขึ้น จุดคุ้มทุนจะสั้นลง ถ้า Ft ลง จะยาวขึ้น ข้อที่สาม การล้างแอร์ตามรอบและการปิดรอยรั่วของห้องมีต้นทุนต่ำกว่าการเปลี่ยนเครื่องมาก ควรทำให้ครบก่อนวัดผลว่าเครื่องเก่ากินไฟเท่าไรจริง ๆ

โฆษณา · affiliateถ้าคำนวณแล้วจุดคุ้มทุนสั้นพอ: ที่เทียบราคาเครื่องใช้ไฟฟ้าและอ่านสเปกฉลากเบอร์ 5 ได้

KUMKRONG เป็นสื่อเปรียบเทียบ ไม่ใช่ผู้ขายและไม่ใช่นายหน้า · ลิงก์ในกล่องนี้เป็นลิงก์พันธมิตร และเรามีค่าตอบแทนจากการแนะนำ (affiliate) เมื่อคุณกดผ่าน โดยคุณไม่ได้จ่ายเพิ่ม · ราคา สเปก และเงื่อนไขที่ผูกพันคือของที่แสดงบนหน้าผู้ให้บริการ ณ เวลาที่คุณกด

HomeProหน้าสินค้าเครื่องปรับอากาศ/ตู้เย็น มักระบุค่า kWh ต่อปีและระดับฉลากไว้ในสเปก ใช้กรอกขั้นตอนที่ 2 ของกรอบคำนวณได้ดูข้อเสนอ→Power Buyเทียบรุ่นและสเปกเครื่องใช้ไฟฟ้าข้ามยี่ห้อในหน้าเดียวดูข้อเสนอ→LGหน้าผู้ผลิตโดยตรง มีสเปกรุ่นและเอกสารประกอบให้ตรวจค่ากำลังไฟก่อนตัดสินใจดูข้อเสนอ→Electroluxสเปกเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านจากผู้ผลิต ใช้ตรวจค่าการใช้พลังงานของรุ่นที่สนใจดูข้อเสนอ→

KUMKRONG อาจได้รับค่าตอบแทนจากการแนะนำ (affiliate) เมื่อคุณคลิก/ซื้อผ่านลิงก์เหล่านี้ โดยไม่กระทบราคาที่คุณจ่าย · เราเป็นสื่อให้ความรู้ ไม่ใช่ผู้ขาย

ย้ายไปมิเตอร์ TOU คุ้มไหม และบ้านแบบไหนย้ายแล้วแพงขึ้น

อัตรา TOU (Time of Use) คิดค่าไฟตามช่วงเวลาแทนขั้นบันได หน้าอัตราของ กฟน. นิยามช่วงเวลาไว้ว่า On Peak คือ 09.00–22.00 น. วันจันทร์ถึงศุกร์ ส่วน Off Peak คือ 22.00–09.00 น. วันจันทร์ถึงศุกร์ และตลอด 24 ชั่วโมงของวันเสาร์-อาทิตย์ วันแรงงานแห่งชาติ และวันหยุดราชการตามปกติ (ไม่รวมวันพืชมงคลและวันหยุดชดเชย) สำหรับบ้านทั่วไปที่รับไฟแรงดันต่ำกว่า 12 กิโลโวลต์ อัตราคือ On Peak 5.7982 บาท/หน่วย และ Off Peak 2.6369 บาท/หน่วย ค่าบริการรายเดือน 24.62 บาท เท่ากับประเภท 1.2

จะเห็นว่า Off Peak ถูกกว่าขั้นถูกที่สุดของอัตราปกติเสียอีก (2.6369 เทียบกับ 3.0000) แต่ On Peak แพงกว่าขั้นแพงที่สุด (5.7982 เทียบกับ 4.3583) TOU จึงเป็นการเดิมพันกับพฤติกรรม ไม่ใช่ส่วนลดฟรี เอกสารรับฟังความคิดเห็นของ กกพ. ระบุไว้เชิงคุณภาพว่า ผู้ที่ 'มีลักษณะการใช้ไฟฟ้าในช่วง Off-Peak มากกว่าช่วง Peak อย่างมีนัยสำคัญ จะมีแนวโน้มที่จะเปลี่ยนจากอัตราปกติแบบขั้นบันไดเป็นอัตรา TOU ได้' แต่ไม่ได้ให้ตัวเลขจุดตัด และเตือนว่าการประเมินนั้น 'ยังไม่รวมค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม เช่น ค่าบริการในการติดตั้งมิเตอร์ TOU'

เมื่อไม่มีจุดตัดที่เป็นตัวเลขจากหน่วยงานใด เราคำนวณเองแล้วเปิดสมมติฐานให้ตรวจสอบได้ ตารางข้างล่างตอบคำถามเดียว: ที่ระดับการใช้ไฟหนึ่ง ๆ คุณต้องใช้ไฟช่วง Off Peak เป็นสัดส่วนเท่าไรของหน่วยทั้งหมด TOU ถึงจะเสมอตัวกับอัตราขั้นบันไดปกติ ถ้าสัดส่วน Off Peak ของบ้านคุณสูงกว่าเลขในตาราง TOU จะถูกกว่า ถ้าต่ำกว่า TOU จะแพงกว่า

รูปแบบที่ตารางเผยให้เห็นคือ ยิ่งบ้านใช้ไฟมาก เกณฑ์ Off Peak ที่ต้องทำให้ได้ยิ่งต่ำลง เพราะอัตราขั้นบันไดจะดันคุณเข้าขั้น 4.3583 บาทซึ่งแพง ทำให้ TOU แข่งได้ง่ายขึ้น ในทางกลับกัน บ้านที่ใช้ไฟน้อย ๆ อยู่แล้ว โครงสร้างใหม่ให้ 200 หน่วยแรกที่ 3 บาทซึ่งถูกมาก TOU แทบไม่มีทางสู้ได้เลย การกดขั้นล่างลงจึงมีผลข้างเคียงคือทำให้ TOU น่าสนใจน้อยลงสำหรับบ้านใช้ไฟน้อย

TOU ภาคสอง: ค่ามิเตอร์คืนทุนกี่เดือน

ตารางจุดเสมอตัวข้างบนตอบได้แค่ครึ่งเดียวของคำถาม เพราะการย้ายไป TOU เป็นการลงทุน ไม่ใช่การเลือกเมนู โจทย์จริงคือ ค่ามิเตอร์ก้อนแรก ÷ เงินที่ประหยัดได้ต่อเดือน = กี่เดือนถึงคืนทุน เราไม่พบราคาค่าติดตั้งมิเตอร์ TOU ที่ประกาศเป็นทางการในรอบตรวจสอบนี้ จึงทำสิ่งที่ซื่อสัตย์กว่าการเดาราคา คือปล่อยให้ราคาเป็นตัวแปร แล้วคำนวณให้ครบสามระดับ ที่ 3,000 / 6,000 / 10,000 บาท คุณเอาราคาจริงที่การไฟฟ้าแจ้งมาเทียบช่องที่ใกล้ที่สุดได้ทันที

อ่านตารางนี้แล้วรูปแบบชัดขึ้นมาก สัดส่วน Off Peak คือตัวแปรที่กำหนดทุกอย่าง ไม่ใช่ราคามิเตอร์ ขยับ Off Peak จาก 70% เป็น 80% ที่บ้านใช้ไฟ 600 หน่วย ทำให้เงินที่ประหยัดได้เพิ่มจาก 163 เป็น 366 บาทต่อเดือน และย่นเวลาคืนทุนของมิเตอร์ 6,000 บาทจาก 37 เดือนเหลือ 16 เดือน ขณะที่การต่อรองราคามิเตอร์ลงครึ่งหนึ่ง ย่นได้แค่ครึ่งเดียวตามสัดส่วน กลไกที่ตารางนี้อธิบายจึงเป็นแบบนี้ ถ้าสัดส่วน Off Peak ต่ำกว่าเกณฑ์ในตารางจุดเสมอตัว บิล TOU จะสูงกว่าอัตราขั้นบันไดตั้งแต่เดือนแรก โดยไม่มีจุดคืนทุนให้รอ ถ้าสัดส่วนเกินเกณฑ์มาเพียงเล็กน้อย ส่วนต่างที่ประหยัดได้ต่อเดือนจะน้อย จำนวนเดือนคืนทุนของค่ามิเตอร์จึงยาวขึ้นตามสัดส่วน ซึ่งเป็นตัวเลขที่เทียบกับระยะเวลาที่ยังอยู่บ้านหลังนั้นได้ และถ้าบ้านคุณใช้ไฟเกิน 600 หน่วยโดยมีโหลดหนักย้ายไปกลางคืนได้จริง (ชาร์จรถไฟฟ้า เครื่องซักผ้า เครื่องอบผ้า ปั๊มน้ำ) นั่นคือกรณีที่ตัวเลขมักจะเข้าข้าง TOU มากที่สุด

ค่า Ft: ตัวแปรที่ทำให้ทุกตารางในหน้านี้มีวันหมดอายุ

โครงสร้างอัตราค่าพลังงานเปลี่ยนนาน ๆ ครั้ง แต่ค่า Ft ปรับทุก 4 เดือน ปีละ 3 งวด (ม.ค.–เม.ย. / พ.ค.–ส.ค. / ก.ย.–ธ.ค.) สถิติค่า Ft ที่ กฟภ. เผยแพร่แสดงให้เห็นว่าตัวแปรนี้แกว่งแรงแค่ไหน ปี 2567 นิ่งอยู่ที่ 39.72 สตางค์ต่อหน่วยเท่ากันทั้งสามงวด จากนั้นไล่ลงมาเป็น 36.72 แล้ว 19.72 และ 15.72 สตางค์ในสามงวดของปี 2568 ลงต่อถึง 9.72 สตางค์ในงวด ม.ค.–เม.ย. 2569 แล้วกลับขึ้นไปที่ 16.23 สตางค์ในสองงวดล่าสุด ส่วนต่างระหว่างงวดสูงสุดกับต่ำสุดคือ 30 สตางค์ต่อหน่วย ซึ่งบ้านที่ใช้ 600 หน่วยจะเห็นความต่าง 180 บาทต่อเดือน (ประมาณ 193 บาทเมื่อรวม VAT) โดยที่ไม่ได้เปลี่ยนพฤติกรรมอะไรเลย

อีกเรื่องที่ควรรู้คือค่า Ft 16.23 สตางค์ของงวด ก.ย.–ธ.ค. 2569 ไม่ใช่ราคาต้นทุนจริง รายงานมติ กกพ. จากการประชุมครั้งที่ 29/2569 (ครั้งที่ 1,019) เมื่อ 22 กรกฎาคม 2569 ระบุว่าต้นทุนเชื้อเพลิงและค่าซื้อไฟฟ้าจริงของงวดนี้อยู่ที่ 41.27 สตางค์ต่อหน่วย แล้วใช้เงินจากกลไก Claw Back จำนวน 16,127.17 ล้านบาท (เทียบเท่า 25.04 สตางค์ต่อหน่วย) มากดให้เหลือ 16.23 สตางค์ แปลว่าค่าไฟที่คุณจ่ายในงวดนี้ถูกกดไว้ด้วยเงินก้อนที่ไม่ได้เกิดขึ้นซ้ำอัตโนมัติทุกงวด จึงควรอ่านประกาศ Ft งวดถัดไปเสมอ แทนที่จะสมมติว่าค่าไฟจะอยู่ระดับนี้ต่อไป

สิ่งที่เรายังยืนยันไม่ได้ และจะไม่เขียนเป็นข้อเท็จจริง

บทความเรื่องค่าไฟช่วงนี้เต็มไปด้วยตัวเลขที่คัดลอกต่อกันมาโดยไม่ได้ตรวจ เราจึงเปิดรายการสิ่งที่ตรวจแล้วยังไม่ชัดไว้ตรงนี้ทั้งหมด เพื่อให้คุณรู้ว่าตรงไหนควรถามการไฟฟ้าเองก่อนใช้ตัดสินใจเรื่องเงินก้อนใหญ่

• ค่าไฟฟ้าฐานเฉลี่ยใหม่: ข่าวรายงานว่าลดจาก 3.78 เหลือ 3.69 บาท/หน่วย แต่เป็นตัวเลขปัดเศษจากข่าวประชาสัมพันธ์ เราไม่พบค่าฐานใหม่แบบทศนิยม 4 ตำแหน่งในเอกสาร กกพ. จึงเขียนได้แค่ว่า 'เฉลี่ยประมาณ 3.69 บาท/หน่วย'
• ค่าบริการรายเดือน: หน้า กฟน. ณ 17 ส.ค. 2569 ยังแสดง 8.19 และ 24.62 บาทเท่าเดิม แต่เราไม่พบเอกสาร กกพ. ที่ระบุชัดว่าค่าบริการรายเดือนถูกทบทวนหรือคงเดิมภายใต้โครงสร้างใหม่
• อัตรา TOU ประเภท 1.3: ข่าวมติ กกพ. พูดถึงเฉพาะประเภท 1.1 และ 1.2 และเอกสาร กกพ. ระบุว่าสถิติที่ใช้พิจารณาไม่รวมบ้านประเภท TOU
• ค่าบริการรายเดือนฝั่ง กฟภ.: เอกสารดาวน์โหลดบนเว็บ กฟภ. ณ วันที่ตรวจยังเป็นฉบับโครงสร้างปี 2566 ตัวเลขค่าบริการในหน้านี้จึงอ้างอิงตาราง กฟน. โดยที่อัตราค่าพลังงานเป็น Uniform Tariff เท่ากันทั่วประเทศ
• ใครรับภาระค่าไฟฟ้าสาธารณะแทนหลังถูกแยกออกจากบิลบ้านอยู่อาศัย: ทั้งข่าวและเอกสารที่เข้าถึงได้ไม่ระบุ เราจึงไม่เดา
• ตัวเลข 0.0634 บาท/หน่วย ที่เป็นส่วนลดจากการแยกค่าไฟฟ้าสาธารณะ: ปรากฏในข่าวประชาสัมพันธ์ของกรมประชาสัมพันธ์ที่เผยแพร่มติ กกพ. และตรงกับส่วนต่าง 4.2218 − 4.1584 พอดี แต่เรายังไม่พบตัวเลขนี้ในเอกสารมติฉบับเต็มของ กกพ. เอง จึงอ้างเป็นระดับข่าวประชาสัมพันธ์ ไม่ใช่ระดับเอกสารมติ
• การเฉลี่ยขั้นบันไดและค่าบริการรายเดือนตามจำนวนวันในรอบบิล: เราไม่พบข้อความบนหน้าอัตราค่าไฟฟ้าของ กฟน. หน้าการคำนวณอัตราค่าไฟฟ้า หรืออินโฟกราฟิกการอ่านมิเตอร์ ที่ระบุว่ามีหรือไม่มีการเฉลี่ยสำหรับรอบบิลที่สั้น/ยาวกว่าปกติ จึงเขียนได้เฉพาะกลไกที่ยืนยันได้ว่าหน่วยทั้งรอบถูกเรียงเข้าขั้นบันไดชุดเดียว
• ค่าติดตั้งมิเตอร์ TOU: ไม่พบราคาทางการที่อ้างอิงได้ ตารางคืนทุนในหน้านี้จึงใช้ราคาสมมติสามระดับ เพื่อให้คุณแทนตัวเลขจริงจากการไฟฟ้าเองได้
• ค่าธรรมเนียมการขอตรวจสอบหรือสอบเทียบเครื่องวัดหน่วยไฟฟ้าตามคำร้องของผู้ใช้ไฟ: ไม่พบอัตราที่ประกาศเป็นทางการในรอบตรวจสอบนี้ จึงระบุได้เพียงว่าให้ถามค่าใช้จ่ายและเงื่อนไขการคืนเงิน ตอนแจ้งเรื่องกับการไฟฟ้าในพื้นที่ ก่อนตกลงให้ดำเนินการ

ทำอะไรต่อ เรียงตามลำดับที่ให้ผลมากที่สุดก่อน

1. 1เปิดบิลค่าไฟใบล่าสุด หายอดรวมที่จ่ายและจำนวนหน่วย แล้วหารกัน เก็บ 'ต้นทุนต่อหน่วยจริง' ไว้ในโน้ตมือถือ นี่คือเลขที่ใช้ตลอดปี
2. 2ดูที่บิลว่าคุณเป็นประเภท 1.1 (หรือ 1.1.1 ในพื้นที่ กฟภ.) หรือประเภท 1.2 (1.1.2) เพราะค่าบริการรายเดือนและขั้นราคาต่างกัน
3. 3ถ้าคุณเช่าอยู่ ให้เอาอัตราที่ถูกเรียกเก็บต่อหน่วยมาเทียบกับตารางห้องเช่าในหน้านี้ แล้วถ้าต่างกันมาก ให้ขอดูวิธีคิดจากผู้ให้เช่า ก่อนพิจารณาช่องทาง สคบ. 1166
4. 4รอบิลรอบเดือน ก.ย. 2569 ใบแรก แล้วไล่เช็กสามอย่างตามหัวข้อ 'บิลใบแรกของอัตราใหม่' คือช่องค่าบริการ (8.19 หรือ 24.62) ค่า Ft หารจำนวนหน่วย (ต้องได้ราว 0.1623) และบรรทัดค่าพลังงานที่ต้องเป็นขั้นบันไดชุดเดียวของทั้งรอบ จากนั้นเทียบยอดกับตารางแยกบิลที่ระดับหน่วยใกล้เคียงกัน ถ้าต่างกันเกินสิบบาท ให้หาจำนวนวันในรอบบิลแล้วเทียบ 'หน่วยต่อวัน' แทนยอดหน่วยดิบ
5. 5ถ้าบิลสูงผิดปกติ ให้ไล่ลำดับสี่ขั้นในหัวข้อ 'บิลสูงผิดปกติ' ให้ครบก่อนแจ้งเรื่อง และถ้าถึงขั้นแจ้งจริง ให้ขอเลขรับเรื่องไว้ พร้อมถามกรอบเวลาที่การไฟฟ้าใช้กับกรณีของคุณ
6. 6ไล่เครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้าน จดวัตต์จากแผ่นป้ายของสามเครื่องที่ใช้หนักที่สุด (มักเป็นแอร์ เครื่องทำน้ำอุ่น ตู้เย็น) แล้วเปิดตารางแม่หาว่าแต่ละเครื่องกินเงินเดือนละเท่าไร
7. 7จัดการเครื่องทำความร้อนและเครื่องปรับอากาศก่อนเสมอ ทั้งลดชั่วโมง ตั้งอุณหภูมิสูงขึ้น ล้างแอร์ตามรอบ ปิดรอยรั่วของห้อง ทั้งหมดนี้ต้นทุนต่ำกว่าการเปลี่ยนเครื่องมาก และให้ผลก่อนที่คุณจะรู้ว่าต้องเปลี่ยนเครื่องจริงไหม
8. 8ถ้าเครื่องเก่าใกล้หมดอายุอยู่แล้ว ค่อยใช้กรอบจุดคุ้มทุน 6 ขั้นตอนข้างบนคำนวณ โดยใช้ค่า kWh/ปี จากฉลากเบอร์ 5 ของรุ่นที่จะซื้อจริง ไม่ใช่ค่ากลางจากอินเทอร์เน็ต
9. 9ถ้าบ้านใช้ไฟเกิน 600 หน่วย/เดือน และแทบไม่มีใครอยู่บ้านช่วง 09.00–22.00 น. วันจันทร์–ศุกร์ จึงค่อยไปสอบถามการไฟฟ้าในพื้นที่เรื่องอัตรา TOU และค่าติดตั้งมิเตอร์ แล้วเอาตัวเลขจริงมาเทียบกับตารางจุดเสมอตัว
10. 10ตั้งเตือนในปฏิทินช่วงปลายเดือน ธ.ค. 2569 เพื่อดูประกาศค่า Ft งวด ม.ค.–เม.ย. 2570 เพราะทุกตัวเลขในหน้านี้ต้องคำนวณใหม่เมื่อ Ft เปลี่ยน

สรุปในประโยคเดียว โครงสร้างใหม่เข้าข้างผู้ใช้ไฟทุกระดับ แต่ในขนาดที่เล็กกว่าที่หลายคนคาด ส่วนลดที่ได้ต่อเดือนอยู่ในหลักสิบถึงหลักร้อยบาท ขณะที่การจัดการเครื่องปรับอากาศและเครื่องทำน้ำอุ่นในบ้านหลังเดียวกัน มักให้ผลมากกว่าหลายเท่า และการอ่านบิลให้เป็นก็ป้องกันการจ่ายเกินได้มากกว่าการรอส่วนลดจากโครงสร้าง โครงสร้างค่าไฟเป็นเรื่องที่คุณควบคุมไม่ได้ แต่จำนวนหน่วยที่ใช้ จำนวนวันที่คุณเทียบให้ถูก และอัตราที่คุณยอมให้ใครเรียกเก็บ เป็นสามเรื่องที่คุณควบคุมได้ทั้งหมด และถ้าคุณกำลังไล่ดูค่าใช้จ่ายประจำก้อนอื่นของบ้านด้วยตรรกะเดียวกัน คือดูตามบริบทจริงของบ้าน ไม่ใช่ดูแค่ราคาป้าย เครื่องมือคัดกรองตามบริบทของเราอยู่ที่ Smart Filter

ข้อมูลทั้งหมดในหน้านี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการเปรียบเทียบ ตัวเลขที่ระบุว่าคำนวณโดย KUMKRONG เป็นประมาณการจากอัตราที่หน่วยงานประกาศ ณ 17 ส.ค. 2569 ไม่ผูกพัน และไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล ยอดที่เรียกเก็บจริงเป็นไปตามที่การไฟฟ้านครหลวงหรือการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคคำนวณในบิลของคุณ