คุณวางแผนธุรกิจมาพักใหญ่ มีลูกค้าเริ่มถามหาใบกำกับภาษี แต่พอลองพิมพ์ค้นว่า 'จดทะเบียนบริษัทต้องทำอะไรบ้าง' กลับเจอศัพท์ราชการเรียงกันยาวเป็นพรืดจนไม่รู้จะเริ่มตรงไหน เรื่องนี้เข้าใจได้ค่ะ เพราะกระบวนการจริงมีหลายต่อหลายขั้น แต่เมื่อแยกออกเป็นก้าวเล็กๆ ทีละก้าวแล้ว มันจับต้องได้กว่าที่คิดมาก บทความนี้จะพาคุณไล่ตั้งแต่ตัดสินใจเลือกรูปแบบธุรกิจ ไปจนถึงวันที่บริษัทพร้อมออกใบกำกับภาษีและจ่ายเงินเดือนพนักงานได้จริง พร้อมตัวเลขค่าธรรมเนียมและภาษีที่อ้างอิงจากหน่วยงานราชการโดยตรง
KUMKRONG เป็นสื่อให้ความรู้ ไม่ใช่สำนักงานบัญชี ที่ปรึกษากฎหมาย หรือนายหน้าประกัน บทความนี้สรุป 'ภาพรวมขั้นตอน' เพื่อการศึกษาทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำรายบุคคล ตัวเลขค่าธรรมเนียม อัตราภาษี และเงื่อนไขอาจปรับเปลี่ยนได้ โปรดยืนยันล่าสุดกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD สายด่วน 1570), กรมสรรพากร และสำนักงานประกันสังคม (สปส. 1506) ก่อนดำเนินการจริงเสมอ ข้อมูลในหน้านี้ ณ มิถุนายน 2569
ก่อนเริ่ม: บริษัทจำกัด เหมาะกับใคร
ธุรกิจในไทยจดทะเบียนได้หลายรูปแบบ แต่ที่คนทำธุรกิจจริงจังเลือกมากที่สุดคือ 'บริษัทจำกัด' เพราะกฎหมายแยกหนี้สินของบริษัทออกจากเงินส่วนตัวของเจ้าของ (จำกัดความรับผิดเท่าที่ยังชำระค่าหุ้นไม่ครบ) ดูน่าเชื่อถือเวลาเสนองานลูกค้าองค์กร และตั้งแต่ 7 กุมภาพันธ์ 2566 เป็นต้นมา กฎหมายลดจำนวนผู้เริ่มก่อการขั้นต่ำจาก 3 คนเหลือเพียง 2 คน (ตาม พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ฉบับที่ 23 พ.ศ. 2565) ทำให้ทีมเล็กหรือสตาร์ทอัปเริ่มต้นได้ง่ายขึ้นมาก
| หัวข้อ | บุคคลธรรมดา | ห้างหุ้นส่วนจำกัด | บริษัทจำกัด |
|---|---|---|---|
| จำนวนคนเริ่ม | 1 คน | หุ้นส่วน 2 คนขึ้นไป | ผู้เริ่มก่อการ 2 คนขึ้นไป |
| ความรับผิดในหนี้ | ไม่จำกัด (ถึงเงินส่วนตัว) | หุ้นส่วนผู้จัดการรับผิดไม่จำกัด | จำกัดเท่าค่าหุ้นที่ยังชำระไม่ครบ |
| ความน่าเชื่อถือ | ปานกลาง | ดี | ดีมาก |
| ฐานภาษี | ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา 5–35% | ภาษีเงินได้นิติบุคคล | ภาษีเงินได้นิติบุคคล (SME มีสิทธิลดหย่อน) |
| งานบัญชี/ตรวจสอบ | น้อย | ต้องจัดทำบัญชี | ต้องจัดทำบัญชี + ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจงบทุกปี |
ถ้าธุรกิจยังเล็กและกำลังทดลองตลาด เริ่มในนามบุคคลธรรมดาก่อนก็ทำได้ แล้วค่อยจดบริษัทเมื่อรายได้เริ่มนิ่งหรือมีลูกค้าองค์กรที่ขอใบกำกับภาษี จุดเปลี่ยนที่มักทำให้คนตัดสินใจจดบริษัทคือเมื่อใกล้แตะรายรับ 1.8 ล้านบาท/ปี (เกณฑ์ต้องจด VAT) หรือเมื่อกำไรสูงพอที่ภาษีนิติบุคคลจะคุ้มกว่าภาษีบุคคลธรรมดาแบบขั้นบันได
7 ขั้นตอนจดทะเบียนบริษัท ทำตามได้เลย
ปัจจุบัน DBD ให้จดทะเบียนนิติบุคคลผ่านช่องทางดิจิทัลชื่อ 'DBD Biz Regist' (เว็บไซต์ edbr.dbd.go.th) ซึ่งเปิดใช้แทนระบบ e-Registration เดิม โดยกรมฯ กำลังทยอยปิดเคาน์เตอร์รับจดแบบเดินเข้าไปยื่นเองเพื่อให้หันมาใช้ช่องทางออนไลน์เป็นหลัก ถ้าเอกสารและข้อมูลผู้ถือหุ้นพร้อม กระบวนการหลักผ่านระบบดิจิทัลนี้อาจเสร็จได้ภายในไม่กี่วันทำการ มาดูทีละขั้นกันค่ะ
- 1) จองชื่อนิติบุคคล — เข้าระบบ DBD เตรียมชื่อไทยและอังกฤษไว้สำรองหลายชื่อเผื่อซ้ำ เมื่อชื่อผ่านการตรวจ ชื่อที่จองมีอายุ 30 วันให้ดำเนินการต่อ (จองชื่อไม่มีค่าธรรมเนียม)
- 2) วางโครงสร้างผู้ก่อตั้ง — ต้องมีผู้เริ่มก่อการอย่างน้อย 2 คน กำหนดกรรมการ ผู้ถือหุ้น มูลค่าหุ้น (ไม่ต่ำกว่าหุ้นละ 5 บาท) และสัดส่วนการถือหุ้นให้ชัดเจน
- 3) จดทะเบียนหนังสือบริคณห์สนธิ (Memorandum) — เอกสารระบุชื่อบริษัท ที่ตั้งสำนักงาน วัตถุประสงค์ ทุนจดทะเบียน และรายชื่อผู้เริ่มก่อการ
- 4) จัดประชุมจัดตั้งบริษัท — ตกลงข้อบังคับ แต่งตั้งกรรมการและผู้สอบบัญชี (ในระบบออนไลน์ทำพร้อมขั้นยื่นจดทะเบียนได้)
- 5) ยื่นจดทะเบียนจัดตั้งบริษัท — ยื่นผ่านระบบดิจิทัล DBD Biz Regist (edbr.dbd.go.th) หรือที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้า/สำนักงานพาณิชย์จังหวัด พร้อมชำระค่าธรรมเนียม บริษัทจะได้เลขทะเบียนนิติบุคคลซึ่งใช้เป็นเลขประจำตัวผู้เสียภาษีไปในตัว
- 6) จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) เมื่อถึงเกณฑ์ — เมื่อรายรับจากการขายสินค้า/บริการเกิน 1.8 ล้านบาท/ปี ต้องยื่นคำขอจดทะเบียน VAT (แบบ ภ.พ.01) ภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกินเกณฑ์ หรือจะเลือกจดล่วงหน้าก่อนถึงเกณฑ์ก็ได้
- 7) เปิดบัญชีนิติบุคคล & ขึ้นทะเบียนนายจ้าง — เปิดบัญชีธนาคารในนามบริษัท และเมื่อมีลูกจ้าง ต้องขึ้นทะเบียนนายจ้างกับสำนักงานประกันสังคมภายใน 30 วันนับแต่วันที่มีลูกจ้าง
จดบริษัทเสร็จไม่ใช่จบ ทุกบริษัทมีหน้าที่จัดทำบัญชี ปิดงบการเงินประจำปี ให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจสอบ และยื่นแบบภาษีตามรอบบัญชี แม้ปีนั้นยังไม่มีรายได้ก็ต้องยื่น 'งบเปล่า' มิฉะนั้นมีโทษปรับ ดังนั้นการมีนักบัญชีหรือสำนักงานบัญชีช่วยตั้งแต่ต้นจะลดความเสี่ยงเรื่องเบี้ยปรับได้มาก
เตรียมเงินไว้เท่าไหร่ ค่าใช้จ่ายที่ต้องรู้
ข่าวดีคือทุนจดทะเบียนไม่ต้องนำเงินก้อนนั้นมาวางจริงทั้งหมด ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (มาตรา 1105) กำหนดให้เรียกชำระค่าหุ้นขั้นต่ำ 25% ของมูลค่าหุ้นก็จดได้ เช่น ตั้งทุน 1 ล้านบาท ชำระจริงเริ่มต้นที่ 250,000 บาท ส่วนค่าธรรมเนียมราชการด้านล่างอ้างอิงโครงสร้างของ DBD โดยช่องทางออนไลน์ (DBD Biz Regist) มักถูกกว่าการยื่นที่สำนักงานราว 50% — ตัวเลขค่าธรรมเนียมเป็นนโยบายที่ปรับได้ ตรวจล่าสุดกับ DBD (สายด่วน 1570) ก่อนเสมอ
| รายการ | ยื่นที่สำนักงาน | ยื่นออนไลน์ (DBD Biz Regist) |
|---|---|---|
| จองชื่อนิติบุคคล | ไม่มีค่าธรรมเนียม | ไม่มีค่าธรรมเนียม |
| จดทะเบียนหนังสือบริคณห์สนธิ | ราว 500 บาท | ราว 250 บาท |
| จดทะเบียนจัดตั้งบริษัท | ราว 5,000 บาท | ราว 2,500 บาท |
| หนังสือรับรอง | ราว 100 บาท/ฉบับ | ราว 100 บาท/ฉบับ |
| รวมค่าธรรมเนียมราชการเบื้องต้น | ราว 5,600 บาท | ราว 2,850 บาท |
นอกจากค่าธรรมเนียมราชการแล้ว ต้นทุน 'ต่อเนื่อง' ที่หลายคนลืมวางแผนคือค่าทำบัญชีและสอบบัญชี ซึ่งเป็นค่าบริการของเอกชน ราคาขึ้นกับปริมาณเอกสารและผู้ให้บริการ ตัวเลขด้านล่างเป็นช่วงราคาตลาดเพื่อให้พอเห็นภาพ — ควรขอใบเสนอราคาจริงหลายเจ้าก่อนตัดสินใจ
| รายการ | ช่วงราคาโดยประมาณ |
|---|---|
| ตรายางบริษัท | ราว 300–800 บาท (ครั้งเดียว) |
| ค่าจ้างทำบัญชี/ยื่นภาษีรายเดือน (ถ้าจ้าง) | ราว 2,000–8,000 บาท/เดือน |
| ค่าสอบบัญชี & ปิดงบประจำปี | ราว 8,000–25,000 บาท/ปี |
ตัวเลขทุนจดทะเบียนสวยๆ ไม่ใช่สิ่งที่ทำให้ธุรกิจรอด สิ่งที่สำคัญกว่าคือ 'เงินสดหมุนเวียน' ของ 6–12 เดือนแรก ลองทำประมาณการกระแสเงินสดและกันสำรองค่าใช้จ่ายประจำ (เงินเดือน ค่าเช่า ค่าบัญชี) ไว้ก่อนจดบริษัท จะอุ่นใจกว่าการตั้งทุนสูงแต่ไม่มีเงินหมุน
ภาษีและประกันสังคม: เรื่องที่ต้องวางแผนตั้งแต่ต้น
เมื่อเป็นนิติบุคคล ระบบภาษีจะต่างจากตอนเป็นบุคคลธรรมดา บริษัทเสีย 'ภาษีเงินได้นิติบุคคล' จากกำไรสุทธิ และถ้าจด VAT ก็ต้องนำส่งภาษีมูลค่าเพิ่ม (อัตรามาตรฐาน 7%) ตามรอบทุกเดือน ข้อดีคือนิติบุคคล SME ที่เข้าเงื่อนไข (ทุนจดทะเบียนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาท และมีรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาท/รอบบัญชี) ได้อัตราภาษีแบบขั้นบันไดที่เบากว่าในช่วงกำไรต้นๆ
| กำไรสุทธิต่อรอบบัญชี | อัตราภาษี |
|---|---|
| ไม่เกิน 300,000 บาท | ยกเว้น |
| 300,001 – 3,000,000 บาท | 15% |
| เกิน 3,000,000 บาท | 20% |
หมายเหตุสำคัญ: อัตราขั้นบันได 0/15/20% ใช้เฉพาะนิติบุคคล SME ที่เข้าเงื่อนไขทั้งทุนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาท 'และ' รายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาท/รอบบัญชีเท่านั้น ถ้าไม่เข้าเงื่อนไข จะเสียภาษีอัตรา 20% ตั้งแต่บาทแรกของกำไรสุทธิ
ด้านลูกจ้าง: ทันทีที่มีพนักงานคนแรก บริษัทต้องขึ้นทะเบียนนายจ้างและนำส่งเงินสมทบประกันสังคม (มาตรา 33) ทุกเดือน โดยนายจ้างและลูกจ้างจ่ายฝ่ายละ 5% ของค่าจ้าง จุดที่เปลี่ยนล่าสุดและต้องรู้คือ ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 เพดานฐานค่าจ้างที่ใช้คำนวณเงินสมทบขยับจาก 15,000 เป็น 17,500 บาท/เดือน ทำให้เงินสมทบสูงสุดต่อฝ่ายเพิ่มจาก 750 เป็น 875 บาท/เดือน (ลูกจ้างที่ค่าจ้างไม่เกิน 15,000 บาท ยังจ่ายเท่าเดิม) ข้อมูล ณ มิ.ย. 2569 — ตรวจล่าสุดกับ สปส. 1506 ก่อนตั้งระบบเงินเดือน
นอกจากกองทุนประกันสังคมแล้ว นายจ้างยังมีหน้าที่จ่ายเงินสมทบ 'กองทุนเงินทดแทน' อีกกองหนึ่ง ซึ่งเป็นคนละกองกัน กองทุนเงินทดแทนนายจ้างจ่ายฝ่ายเดียว (ลูกจ้างไม่ต้องจ่าย) อัตรา 0.2–1.0% ของค่าจ้างรวมทั้งปี (ฐานค่าจ้างคนละไม่เกิน 240,000 บาท/ปี) อัตราขึ้นกับความเสี่ยงของประเภทกิจการ คุ้มครองลูกจ้างกรณีประสบอันตราย เจ็บป่วย ทุพพลภาพ หรือเสียชีวิต 'เนื่องจากการทำงาน' ข้อมูล ณ มิ.ย. 2569 · ตรวจรายละเอียดกับ สปส. 1506
เปิดบริษัทแล้ว ความเสี่ยงก็เปลี่ยนไป ทั้งทรัพย์สินสำนักงาน ความรับผิดต่อบุคคลภายนอก และสวัสดิการพนักงาน คุณสามารถศึกษาแนวทางบริหารความเสี่ยงแบบเป็นกลางได้ที่หน้าเปรียบเทียบของเรา (/compare) ส่วนนี้เป็นข้อมูลเพื่อการศึกษา ไม่ใช่การชี้นำให้ซื้อแผนใดแผนหนึ่ง
สรุป: เริ่มจากก้าวเล็กๆ ที่มั่นใจ
การเปิดบริษัทไม่ได้น่ากลัวอย่างที่หลายคนคิด ถ้าแบ่งเป็นขั้น คือ เลือกรูปแบบธุรกิจให้เหมาะ จองชื่อ จดหนังสือบริคณห์สนธิ ยื่นจดทะเบียนจัดตั้ง จด VAT เมื่อถึงเกณฑ์ เปิดบัญชีนิติบุคคล และขึ้นทะเบียนนายจ้างเมื่อมีลูกจ้าง จุดที่คนพลาดบ่อยที่สุดไม่ใช่ตอนจด แต่เป็นหน้าที่ 'หลังจด' อย่างการปิดงบและยื่นภาษีให้ตรงรอบ การวางระบบบัญชีให้พร้อมตั้งแต่ต้นจึงช่วยให้คุณโฟกัสกับการทำธุรกิจได้เต็มที่ ขอให้สนุกกับการเป็นเจ้าของกิจการนะคะ
บทความนี้เป็นข้อมูลเพื่อการศึกษาทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ภาษี หรือการลงทุนรายบุคคล ขั้นตอน ค่าธรรมเนียม และอัตราภาษีอาจเปลี่ยนแปลงได้ โปรดตรวจสอบล่าสุดกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD สายด่วน 1570), กรมสรรพากร และสำนักงานประกันสังคม (สปส. 1506) ก่อนดำเนินการจริงเสมอ ข้อมูล ณ มิถุนายน 2569
