ในบ้านที่ผู้หญิงคนหนึ่งทำหน้าที่เป็น “ฝ่ายการเงินของครอบครัว” มักมีคนสองรุ่นพึ่งพาเราพร้อมกัน คือลูกที่ยังเล็กและพ่อแม่ที่เริ่มสูงวัย ข่าวดีคือ การออกค่าใช้จ่ายดูแลทั้งสองรุ่นนี้ กฎหมายภาษีให้นำมา “หักลดหย่อน” ได้จริง โดยไม่ต้องจ่ายเงินเพิ่มสักบาท แค่กรอกให้ถูกตอนยื่น ภ.ง.ด.90/91 เท่านั้น
บทความนี้สรุปสองสิทธิที่คู่กันเสมอ — ค่าลดหย่อนบุตร และ ค่าอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดา — ว่าแต่ละสิทธิให้เท่าไหร่ ใครใช้ได้ ใช้ซ้ำกับพี่น้องได้ไหม และต้องเก็บเอกสารอะไรไว้ ตัวเลขทั้งหมดอ้างอิงหลักเกณฑ์ที่ใช้ต่อเนื่องในปีภาษี 2567–2568 (ข้อมูล ณ มิ.ย. 2569) เนื่องจากเป็นค่าลดหย่อน “ถาวร” ที่ไม่ได้เปลี่ยนทุกปี แต่ก่อนยื่นจริงควรเปิดดูหน้ากรมสรรพากรอีกครั้งเสมอ
สรุปเร็ว · บุตร: คนละ 30,000 บาท (บุตรชอบด้วยกฎหมายคนที่ 2 ขึ้นไปที่เกิดตั้งแต่ปี 2561 ได้ 60,000 บาท) · พ่อแม่: ท่านละ 30,000 บาท สูงสุด 4 ท่าน รวมพ่อแม่ของคู่สมรส (เพดาน 120,000 บาท) · กติกาเหล็กของสิทธิพ่อแม่: 1 ท่านใช้ได้แค่ลูก 1 คน ห้ามพี่น้องเอาท่านเดียวกันไปลดหย่อนซ้ำ
ค่าลดหย่อนบุตร ได้คนละเท่าไหร่
ลูกแต่ละคนหักลดหย่อนได้พื้นฐาน คนละ 30,000 บาทต่อปี และมีสิทธิเพิ่มพิเศษ: ถ้าเป็น “บุตรชอบด้วยกฎหมาย” คนที่ 2 เป็นต้นไป และเกิดตั้งแต่ปี พ.ศ. 2561 จะหักได้เพิ่มเป็น คนละ 60,000 บาท ซึ่งเป็นมาตรการสนับสนุนการมีบุตรของรัฐ (จุดสำคัญคือ ส่วนเพิ่มนี้ให้เฉพาะบุตรชอบด้วยกฎหมาย ไม่รวมบุตรบุญธรรม)
เงื่อนไขที่คนมักพลาด: ลูกต้องเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของเราหรือของคู่สมรส (บุตรชอบด้วยกฎหมายใช้สิทธิได้ไม่จำกัดจำนวน ส่วนบุตรบุญธรรมรวมกันไม่เกิน 3 คน) อยู่ในความอุปการะ ยังเป็นผู้เยาว์อายุไม่ถึง 20 ปี หรืออายุไม่เกิน 25 ปีและกำลังศึกษาระดับอนุปริญญา/ปริญญาตรีขึ้นไป และที่ลืมกันบ่อยที่สุด — ในปีภาษีนั้นลูกต้องมีเงินได้พึงประเมินไม่ถึง 30,000 บาท (ไม่นับเงินได้ที่ได้รับยกเว้นภาษี) ถ้าลูกทำงานพิเศษแล้วมีรายได้ถึงเกณฑ์ ปีนั้นจะใช้สิทธิไม่ได้
| กรณี | ลดหย่อนได้/คน/ปี |
|---|---|
| บุตรคนแรก (หรือบุตรที่เกิดก่อนปี 2561) | 30,000 บาท |
| บุตรชอบด้วยกฎหมาย คนที่ 2 ขึ้นไป ที่เกิดตั้งแต่ปี 2561 | 60,000 บาท |
| บุตรบุญธรรม | 30,000 บาท (รวมไม่เกิน 3 คน) |
ถ้าปีนี้เพิ่งมีน้อง ยังมีอีกหนึ่งสิทธิที่แยกก้อนกับค่าลดหย่อนบุตร: ค่าฝากครรภ์และค่าคลอดบุตร หักได้ตามที่จ่ายจริง รวมกับสวัสดิการรัฐ/นายจ้างแล้วไม่เกินครรภ์ละ 60,000 บาท (กรณีสามีภรรยายื่นทั้งคู่ ให้สิทธินี้แก่ภรรยา) ใช้ใบรับรองแพทย์ที่ระบุภาวะตั้งครรภ์ + ใบเสร็จจากสถานพยาบาลเป็นหลักฐาน
ค่าอุปการะเลี้ยงดูพ่อแม่ ได้ท่านละเท่าไหร่
การดูแลพ่อแม่หักลดหย่อนได้ ท่านละ 30,000 บาทต่อปี นับรวมได้ทั้งพ่อแม่ของเราและพ่อแม่ของคู่สมรส สูงสุด 4 ท่าน (พ่อ + แม่ของเรา และพ่อ + แม่ของสามี/ภรรยา) เท่ากับเพดานสูงสุด 120,000 บาทต่อปี
เงื่อนไขที่ตกหล่นกันบ่อย: ท่านต้องมีอายุ 60 ปีขึ้นไปในปีภาษีนั้น และต้องมีเงินได้พึงประเมินในปีนั้น ไม่เกิน 30,000 บาท ถ้าพ่อหรือแม่ยังมีรายได้เกินเกณฑ์ เช่น เงินเดือนหรือค่าเช่าก้อนโต ปีนั้นจะใช้สิทธิท่านนั้นไม่ได้ และผู้ใช้สิทธิต้องเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของท่าน (บุตรบุญธรรมใช้สิทธิอุปการะบิดามารดานี้ไม่ได้)
กติกาเหล็ก: พ่อแม่ 1 ท่าน ให้ลูกใช้สิทธิได้เพียง 1 คนต่อปี ถ้าบ้านไหนมีพี่น้องหลายคน ต้องตกลงกันว่าปีนี้ใครรับสิทธิ “แม่” ใครรับสิทธิ “พ่อ” แล้วให้ท่านเซ็นแบบ ล.ย.03 ให้คนนั้น ถ้าต่างคนต่างยื่นซ้ำท่านเดียวกัน เมื่อกรมสรรพากรตรวจพบ อาจถูกประเมินเรียกเก็บภาษีเพิ่มพร้อมเบี้ยปรับ/เงินเพิ่ม
เทียบให้ชัด: บุตร กับ พ่อแม่ ต่างกันตรงไหน
| หัวข้อ | ค่าลดหย่อนบุตร | ค่าอุปการะพ่อแม่ |
|---|---|---|
| จำนวน/คน/ปี | 30,000 (คนที่ 2 ที่เกิดปี 2561+ = 60,000) | 30,000 |
| จำนวนสูงสุด | บุตรชอบด้วยกฎหมายไม่จำกัด | 4 ท่าน (รวมพ่อแม่คู่สมรส) |
| เงื่อนไขอายุผู้รับ | ต่ำกว่า 20 ปี หรือ ≤25 ปีและกำลังเรียน | 60 ปีขึ้นไป |
| เพดานเงินได้ผู้รับ/ปี | ไม่ถึง 30,000 บาท | ไม่เกิน 30,000 บาท |
| ใช้ซ้ำกับพี่น้อง | พ่อ–แม่แต่ละฝ่ายต่างใช้สิทธิตนได้ | ห้ามซ้ำ ท่านละ 1 คน |
| หลักฐานหลัก | สูติบัตร/ทะเบียนบ้าน | แบบ ล.ย.03 |
ใช้หลักฐานอะไรบ้าง
ข่าวดีคือการยื่นภาษีออนไลน์ไม่ต้องแนบเอกสารทุกใบ แต่ต้องเก็บไว้ให้พร้อมเผื่อกรมสรรพากรขอตรวจย้อนหลัง (ควรเก็บไว้อย่างน้อย 5 ปี) แบบ ล.ย.03 คือ “หนังสือรับรองการหักลดหย่อนค่าอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดา” ที่พ่อหรือแม่ลงชื่อรับรองว่าปีนี้ยกสิทธิให้ลูกคนไหน ทำ 1 ใบต่อ 1 ท่าน ดาวน์โหลดได้จากเว็บกรมสรรพากร
| สิทธิ | หลักฐานที่ควรเก็บ |
|---|---|
| ลดหย่อนบุตร | สูติบัตร / ทะเบียนบ้านที่มีชื่อบุตร และหลักฐานการศึกษาถ้าลูกอายุ 20–25 ปี |
| อุปการะพ่อแม่ | แบบ ล.ย.03 ที่พ่อหรือแม่ลงชื่อรับรอง + สำเนาบัตรประชาชนของท่าน |
| ฝากครรภ์/คลอดบุตร | ใบรับรองแพทย์ที่ระบุภาวะตั้งครรภ์ และใบเสร็จจากสถานพยาบาล |
เมื่อรวมสองสิทธินี้เข้ากับค่าลดหย่อนอื่น ๆ เช่น เบี้ยประกัน เงินสะสมกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ และกองทุนเพื่อการเกษียณ ฐานภาษี (เงินได้สุทธิ) ของเราจะลดลง ทำให้เสียภาษีน้อยลงตามอัตราขั้นบันได ลองวางภาพรวมทั้งปีว่าจะใช้สิทธิอะไรบ้าง แล้วค่อยนำไปตรวจกับกรมสรรพากรก่อนยื่นจริง
KUMKRONG เป็นสื่อให้ความรู้ ไม่ใช่ที่ปรึกษาภาษีหรือนายหน้า · ตัวเลขในบทความนี้เป็นการสรุปเพื่อความเข้าใจตามหลักเกณฑ์ปีภาษี 2568 (ข้อมูล ณ มิ.ย. 2569) ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล เพดานและเงื่อนไขอาจปรับได้ ควรตรวจสอบกับกรมสรรพากร (rd.go.th) หรือผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีที่มีใบอนุญาตก่อนยื่นทุกครั้ง
